Ikony, akty i byty subtelne

autor zdjęcia: materiały prasowe

źródło: Rzeczpospolita

Wystawa „Nowosielski i inni”, Zamek Królewski w Warszawie, do 3 marca 2024

autor zdjęcia: Małgorzata Piwowar

źródło: Rzeczpospolita

Szafa z domu Nowosielskiego pokryta jego malunkami

autor zdjęcia: Małgorzata Piwowar

źródło: Rzeczpospolita

W domu Jerzego Nowosielskiego ściany były pokryte jego obrazami – rekonstrukcja na wystawie w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie, 2022

Z okazji 100. rocznicy urodzin urządzono Jerzemu Nowosielskiemu w Polsce wiele wystaw, bo to popularny u nas artysta. Wiele jego prac sakralnych niszczeje jednak w kościołach, a za granicą pozostaje wciąż nieznany.

Pierwsze próby wylansowania Jerzego Nowosielskiego poza Polską podejmował Mieczysław Porębski już w 1956 roku na Biennale w Wenecji. Ten historyk sztuki i przyjaciel artysty był opiniotwórczym krytykiem. Na tym samym przeglądzie otrzymał międzynarodową nagrodę krytyki. – Poddał się jednak, uznając, że na Zachodzie Nowosielskiego nie rozumieją, nie czytają jego formy, bo jej nie znają. I że musieliby przyjechać, żeby pojąć przez naszą kulturę, kontekst, podobnie jak w przypadku Wyspiańskiego – wyjaśnia znawczyni twórczości Nowowsielskiego Krystyna Czerni.

Kolejną próbę Mieczysław Porębski podjął w 1969 roku przy okazji wystawy „Źródła i poszukiwania sztuki polskiej” w paryskim Palais Galliera Musée. – Zachowało się nawet zdjęcie Porębskiego na tle świeckiego ikonostasu – opowiada Krystyna Czerni. – Ale Francuzi cenią to, co jest podobne do nich. Na otwarciu wystawy minister André Malraux zatrzymał się na chwilę przy Hasiorze, bo jego nazwisko coś mu mówiło, a potem wygłosił kurtuazyjne przemówienie, że prawdziwą granicą Europy jest granica łacińskiego alfabetu. I znowu Nowosielski znalazł się za burtą ze swoją cyrylicą.

Nie lepiej działo się na rozmaitych targach sztuki. W 2006 roku Andrzej Starmach, marszand Nowosielskiego, pokazywał jego obrazy m.in. na prestiżowych Art Basel. Oczekiwanego zainteresowania...