Smutek rzeczy

autor zdjęcia: oru Yamanaka/ AFP

źródło: Rzeczpospolita

Czy dzieci podejmujące zaskakująco dorosłe obowiązki w filmach Hayao Miyazakiego to echa jego wspomnień z młodych lat? Na zdjęciu reżyser po premierze animacji „Ponyo” w Tokio w lipcu 2008 r.

źródło: Rzeczpospolita

Publicznie Hayao Miyazaki prezentuje się jako człowiek silny psychicznie i asertywny, choć można się zastanawiać, czy nuta melancholii, a nawet niepewności, u niektórych męskich bohaterów kreowanych przez niego opowieści nie oddaje jego własnych trudnych emocji.

Świat, w którym 5 stycznia 1941 r. urodził się Miyazaki Hayao, zmierzał ku katastrofie. W późnym filmie „Zrywa się wiatr”, którego akcja toczy się przed drugą wojną światową i w okresie powojennym, reżyser pokazuje koszmarne wizje rozbitych samolotów, podczas gdy jedna z postaci powtarza wciąż: „hametsu”, ruina. Ruina groziła Japonii od początku działań militarnych, które ostatecznie doprowadziły do uwikłania kraju w drugą wojnę światową. Do końca 1945 r. miliony ludzi straciły życie, a ich ojczyzny legły w gruzach. Japonia nie była jedynym państwem dotkniętym wojenną pożogą, choć według opinii wielu sama ściągnęła na siebie nieszczęście przez imperialną agresję w Azji Południowo-Wschodniej i kontynentalnej, bezpośrednio zaś przez bombardowanie Pearl Harbor i wszczęcie wojny na Pacyfiku. Historycy w nieskończoność dyskutują nad złożonością japońskiego projektu imperialnego, niemniej pozostaje faktem, że pod koniec drugiej wojny światowej kraj zamienił się w zgliszcza.(…)

Atak na Pearl Harbor i biorące w nim udział samoloty miały szczególny związek z rodziną Miyazakiego. Jak przyznaje reżyser, jego ojciec i stryj kierowali fabryką, w której produkowano części do myśliwców Zero. W czasie wojny rodzina zachowała duży dom i miała możliwość zaopatrywania się w trudno dostępny, cenny towar, jakim była benzyna. Benzyna i samochód pomogły Miyazakim uniknąć najgroźniejszych...