Medycy wyjechali poza rogatki wielkich miast

autor zdjęcia: NAC

źródło: Rzeczpospolita

Nie ulega wątpliwości, że dostęp do opieki zdrowotnej w pierwszych dekadach Polski Ludowej stał się łatwiejszy. Na zdjęciu Ośrodek Zdrowia w Chełmnie, listopad 1946 r.

źródło: Rzeczpospolita

Stary świat znachorów, dmuchaczy i babek w końcu przegra, stanie się powidokiem. Lecz zanim to się stanie, minie jeszcze trochę czasu. Lekarz bywał bezsilny wobec przekonań i obyczajów swoich pacjentów, tym bardziej że podzielali je nie tylko niepiśmienni chłopi, lecz również członkowie lokalnych elit.

Przed II wojną światową przeciętny mieszkaniec wsi stykał się z lekarzem rzadko i tylko w wyjątkowych sytuacjach. Po pierwsze dlatego, że lekarzy w przedwojennej Polsce było niewielu: w 1928 r. na 10 tys. mieszkańców przypadało nieco powyżej 3 lekarzy, a dziesięć lat później odsetek wzrósł tylko nieznacznie – do 3,7. Jeszcze mniej optymistycznie (…) przedstawiała się statystyka obejmująca lekarzy dentystów. Jak zauważyła Elżbieta Więckowska w pracy poświęconej lekarzom w II Rzeczypospolitej: „Pod względem dostępności pomocy lekarskiej Polska lokowała się na przedostatnim miejscu na tle innych państw europejskich. Tylko w miastach uniwersyteckich oraz dużych miastach dostępność ta była na poziomie wystarczającym, zbliżonym do dostępności w miastach Europy”.

Przyczyna tego stanu rzeczy była prozaiczna – przedstawiciele zawodów medycznych mieli trudność z utrzymaniem się na prowincji. Bez złudzeń pisała o tym Zofia Karaś, autorka chyba najbardziej znanego pamiętnika dotyczącego problemów zdrowia i choroby na międzywojennych peryferiach: „Praktyka prywatna na wsi daje lekarzowi zerowe możliwości. Tragicznym jest, że z tego zera lekarz żyć musi. Musi sprzedawać wartości fikcyjne chłopu, który nie ma na chleb. (…) Dlatego po krótkim czasie każdy lekarz przestaje walczyć. Schodzi na drogę pracy fikcyjnej...