Mord założycielski leczy urazy z piaskownicy

autor zdjęcia: kittirat roekburi/Shutterstock

źródło: Rzeczpospolita

Kontestować przemoc może tylko ten, kto niczego jej nie zawdzięcza

źródło: Rzeczpospolita

W oczach René Girarda ludzie to płaskie i jednowymiarowe istoty, składające się z samych słów i łatwych do odgadnięcia zachowań. Są przewidywalni, tchórzliwi, okrutni i niebezpieczni. Czy taka jest prawda o człowieku? Nie ma żadnej innej – powiada Girard.

Istnieje w człowieku tajemnica i tę tajemnicę może wyjawić nam tylko religia. Dotychczas, zwłaszcza w dziewiętnastym wieku, starano się ujmować istotę religii poprzez naukę i filozofię, co doprowadziło do stopniowego wyjałowienia tak religii, jak – paralelnie – nauki i filozofii. Doskonale wyczuł to Martin Heidegger, dla którego religia posiadała ogromne znaczenie. Toteż, aby móc właściwie pojąć filozofię i naukę, twierdził, należy naprzód zrozumieć religię. Tym samym tropem co Heidegger podąża René Girard, stosując wszakże inne środki, inne chwyty, odmienną zgoła metodę.

Kultura jest wielkim mechanizmem mimetycznym, gdzie każdy naśladuje sąsiada; gdzie wszyscy podrabiają siebie nawzajem, przekształcając się po drodze w lustrzane podobizny swoich bliźnich. Bez możliwości multiplikacji własnej postaci w nieskończonym szeregu luster – powiada Girard – ani człowiek, ani kultura nie mogłyby istnieć. Ludzie nie są zróżnicowani (jak mogłoby się nam wydawać na pierwszy rzut oka) – są tacy sami.

Zachowania mimetyczne, gdy te same osoby dążą do tych samych celów, przyczyniają się do powstania jednolitego świata, co prowadzi w konsekwencji do społecznego antagonizmu. Antagonizm ten jest wynikiem konfliktu pożądań, w którym nie chodzi o to, że (przechodząc do piaskownicy) Antek i Władzio upodobali sobie tę samą Jagódkę,...