2,5 minuty – historia operacji „Góral”

autor zdjęcia: domena publiczna

źródło: Rzeczpospolita

Emil Franciszek Kumor „Krzyś” – oficer Dowództwa Głównego SZP oraz Komendy Głównej ZWZ i AK, inicjator i organizator akcji „Góral”

autor zdjęcia: NAC

źródło: Rzeczpospolita

Gmach oddziału Banku Emisyjnego przy ulicy Bielańskiej  w Warszawie

autor zdjęcia: domena publiczna

źródło: Rzeczpospolita

Banknot okupacyjny o nominale 500 zł, czyli tzw. góral. Kryptonim akcji wywodzi się od tej potocznej nazwy banknotu

autor zdjęcia: domena publiczna

źródło: Rzeczpospolita

Gen. Stefan Rowecki „Grot” – komendant główny ZWZ, dowódca Armii Krajowej do 30 czerwca 1943 r.

źródło: Rzeczpospolita

autor zdjęcia: Archiwum Państwowe w Lublinie

źródło: Rzeczpospolita

Broń zdobyta na Niemcach: karabiny Mauser, pistolet maszynowy MP 40, granat trzonkowy, pistolet sygnalizacyjny

źródło: Rzeczpospolita

Roman Kiźny, ps.: „Pola”, „Smuga” – dowódca akcji „Góral” domena publiczna

12 sierpnia 1943 r. na ulicach okupowanej Warszawy rozegrała się akcja, która weszła do legendy polskiego podziemia. Oddział Kedywu AK zatrzymał konwój Banku Emisyjnego i przejął przeszło 100 milionów okupacyjnych złotych – równowartość około miliona dolarów.Już za dwa tygodnie...

null

W wilgotnej piwnicy budynku na Żoliborzu, na drewnianym stole leżały trzy pistolety maszynowe MP 40, nazywane potocznie schmeisserami, dwa karabiny Mausera i skrzynka amunicji. Obok: torba pełna banknotów. Sprzedawca – młody Węgier z oddziału stacjonującego pod Warszawą – pił powoli z metalowej manierki, jakby odwlekał decyzję. Nie był pierwszym, który ryzykował. Żołnierze armii sojuszniczych III Rzeszy niejednokrotnie sprzedawali broń. Jedni dla pieniędzy, drudzy z przekonania, że bardziej się ona przyda walczącym Polakom, inni – przeczuwając zbliżającą się klęskę Niemców.

„Ja już nie wrócę na Węgry – powiedział półgłosem. – Lepiej, żeby te pistolety strzelały przeciw tym, którzy zaczęli tę wojnę”. Akowiec skinął głową: „Każdy karabin i każdy nabój będą liczyły się w Warszawie i w lasach. Niech strzelają tam, gdzie zginie jak najwięcej Niemców”. Sprzedający uśmiechnął się krzywo i podjął decyzję. Torba z „góralami” zmieniła właściciela. Po kilku minutach pistolety zniknęły pod pryzmami ziemniaków.

Broń przewożono nocą, ukrytą na wozach, w skrzyniach po warzywach, do magazynów AK i dalej do oddziałów w terenie. „Liczyło się, żeby pistolet był sprawny. Nie pytaliśmy, skąd go mają – pytaliśmy tylko, czy strzela” – zanotował Władysław Zajda „Borys”....