Totem i mem. Co się stało z pamięcią o papieżu

autor zdjęcia: Wojtek RADWANSKI / AFP

źródło: Rzeczpospolita

„Obrońcy Jana Pawła II” uznali dziennikarskie próby wyjaśnienia jego działań w sprawie księży pedofilów za zamach na papieża Polaka. Na zdjęciu demonstracja 2 kwietnia 2023 r. w Warszawie

Ludzie mieniący się obrońcami Jana Pawła II odrzucają dużą część jego nauczania – by wspomnieć choćby o stosunku do migrantów czy antysemityzmu. A to niejedyny problem z tym, do czego sprowadzono dziś dziedzictwo papieża Polaka.

Jestem częścią jednego z pokoleń Jana Pawła II. Miałem cztery lata, gdy w 1978 r. został papieżem, a 31, gdy w 2005 r. umarł. Pamiętam jak przez mgłę jego pierwszą pielgrzymkę do Polski w 1979 r., we wszystkich kolejnych uczestniczyłem już w pełni świadomie jako dziecko, potem nastolatek, a wreszcie student i dziennikarz. Emocje związane z tymi wydarzeniami wpływały na moje życie, przeczytane encykliki i adhortacje kształtowały myślenie, a wiele ze związanych z nim scen wpisało się w moją osobistą mitologię polskości. Nie da się tego wygumkować z własnego życia niezależnie od tego, jak komplikować się będzie całościowy obraz papieża z Polski. On jest i będzie istotną częścią życia prywatnego i publicznego wielu pokoleń Polek i Polaków.

Tyle że na tę nostalgię, co nieuniknione, już kładzie się cieniem to, czego dowiedzieliśmy się potem, jak „ustawiono” Jana Pawła II w debacie publicznej, jak uczyniono zeń tego, kto ma chronić dobre samopoczucie kościelnej hierarchii i gwarantować jej mandat na nicnierobienie i nieodpowiadanie przed nikim. Pierwszym sygnałem, że model komunikacji między Watykanem Jana Pawła II a polskim Kościołem szwankuje, była sprawa abp. Juliusza Paetza. Skandal wybuchł w 2002 r. To wtedy okazało się nie tylko, jakich czynów dopuścił się hierarcha, ale też że ktoś wcześniej blokował przekazywanie papieżowi informacji o tym, co robił arcybiskup, że ktoś tuszował wykorzystywanie zależnych dorosłych...