Zmazywaliśmy piętno zdrady przez pokolenia

Mój dziadek mawiał, że „od Branickich wymaga się podwójnie” właśnie ze względu na winy hetmana – mówi Mikołaj Wolski, wnuk Adama Branickiego, ostatniego właściciela pałacu w Wilanowie.

Jak w rodzinnej tradycji oceniana jest postawa hetmana Franciszka Ksawerego Branickiego – targowiczanina i lojalisty – wobec Rosji z końca XVIII wieku.

Hetman Franciszek Ksawery Branicki, herbu Korczak, nasz przodek, jest postacią jednoznacznie ocenianą przez historię jako przykład zdrady narodowej. Postawę hetmana można określić z francuska „aventurier”, jako osiemnastowiecznego człowieka przygód. Był postacią barwną. Mało znanym epizodem z jego życia jest pojedynek z Giacomo Casanovą z Wenecji, który zdarzył się w Warszawie. Poszło o jakąś śpiewaczkę operową, która była kochanką obu albo obydwaj o jej względy się starali. Pojedynki były już wtedy zakazane, a Franciszek Ksawery został ciężko ranny, a leżąc, rzucił sakiewkę z pieniędzmi Casanovie, aby ten mógł uciec z miejsca pojedynku. Casanova forsą nie pogardzał i był takim trzpiotem europejskim, a hetman zachował się w sposób ludzki, bardzo honorowy.

Nie jestem historykiem, ale czasy wtedy były zupełnie inne, inaczej było definiowane w XVIII w. chociażby pojęcie narodu. Ksawery Branicki wybrał polityczną współpracę z Rosją, gdyż wychodził z założenia (mylnego jak się później okazało), że wasalizacja Rzeczpospolitej przez Rosję jest jedyną szansą powstrzymania rozbiorów, których inicjatorami były...