W obronie dobrego imienia majora Sosnowskiego

autor zdjęcia: Gedenkstatte Deutscher Widerstand

źródło: Rzeczpospolita

Na zdjęciu (od lewej): Anneliese von Bocholtz, Günther Rudloff, Benita von Falkenhayn i Jerzy Sosnowski. Berlin, 1933 r.

autor zdjęcia: Rafał Skrzypek/wikipedia commons

źródło: Rzeczpospolita

Jerzy Sosnowski w mundurze rotmistrza 8. Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego – w czasie wojny polsko-bolszewickiej m.in. dowodził szwadronem karabinów maszynowych. W kolejnych latach: major kawalerii WP, oficer Oddziału II Sztabu Generalnego, w latach 1926–1934 kierował w Niemczech placówką polskiego wywiadu

autor zdjęcia: Gedenkstatte Deutscher Widerstand

źródło: Rzeczpospolita

Benita von Falkenhayn – niemiecka arystokratka i agentka polskiego wywiadu, zwerbowana przez mjr. Sosnowskiego

autor zdjęcia: Gedenkstatte Deutscher Widerstand

źródło: Rzeczpospolita

Renate von Natzmer – pracownica Wydziału VI Inspekcji Ministerstwa Reichswehry, zwerbowana przez mjr. Sosnowskiego

23 kwietnia 1936 r. na moście w Zbąszyniu doszło do najsłynniejszej wymiany szpiegów między Polską a Niemcami okresu międzywojennego, szczególnie istotnej dla wywiadowczego Oddziału II Sztabu Generalnego WP.

Do kraju wracał wtedy największy as rodzimego wywiadu: mjr Jerzy Sosnowski. Po to tylko, żeby od razu zostać zatrzymanym przez żandarmerię wojskową. Nieprawomocnie skazany później za zdradę (proces apelacyjny przerwał Wrzesień ’39), na wolność nie wyszedł już nigdy, a jego los pozostaje jedną z największych zagadek przedwojennej historii Polski. 90. rocznica jego zatrzymania, która minęła 23 kwietnia tego roku, to dobra okazja, aby kolejny raz upomnieć się o jego rehabilitację.

Działalność Sosnowskiego jest chyba najbardziej rozpoznanym i zbadanym studium przypadku działalności polskiego wywiadu w okresie międzywojennym. Trudno już nawet zliczyć wszystkie książki (jest ich co najmniej pięć: Piotra Kołakowskiego, Andrzeja Krzaka, Konrada Graczyka, Łukasza Ulatowskiego i Mariana Zacharskiego), rozdziały, artykuły, filmy dokumentalne czy odcinki seriali (np. w znakomitym „Pograniczu w ogniu”), które są mu poświęcone. Często jednak te opowieści skupiają się na mechanizmach pracy operacyjnej, „medialnie atrakcyjnym” wymiarze obyczajowym jego działalności i na tragicznym losie, który go spotkał. Mniej patrzy się na to, jak jego misja była wyrazem bardzo skutecznej realizacji interesów Państwa Polskiego. Choć nie uchroniło to II RP od upadku, Jerzy Sosnowski oddał Polsce wspaniałe usługi. Aby je w pełni zrozumieć, przede wszystkim trzeba zacząć od...