Kazimierz Leski „Bradl” – życie na krawędzi

autor zdjęcia: NAC

źródło: Rzeczpospolita

Stoją od lewej: płk Pluciński, NN, inż. Michał Gonczaruk, kpt. Stefan Witkowski. Warszawa, 16 maja 1931 r. W czasie wojny Witkowski został przywódcą konspiracyjnej organizacji „Muszkieterowie”

autor zdjęcia: Adrian Grycuk

źródło: Rzeczpospolita

Tablica pamiątkowa na budynku siedziby Związku Powstańców Warszawskich przy ul. Długiej 22 w Warszawie

autor zdjęcia: IPN

źródło: Rzeczpospolita

Kazimierz Leski „Bradl” (1912–2000) – polski inżynier mechanik, wynalazca, pułkownik pilot Wojska Polskiego, w czasie II wojny światowej oficer wywiadu i kontrwywiadu Armii Krajowej

autor zdjęcia: Wikipedia Commons

źródło: Rzeczpospolita

Pułkownik Jan Szczurek- -Cergowski „Sławbor” (1897–1972) – szef Wydziału Artylerii Oddziału III KG AK. Uczestnik Powstania Warszawskiego, dowódca podobwodu „Śródmieście Południowe”

Wchodził do sztabów III Rzeszy w generalskim mundurze, nocował w najlepszych hotelach Berlina i Paryża, podróżował pociągami z napisem „Nur für Deutsche”. Niemcy nigdy go nie złapali. Już za dwa tygodnie ostatni odcinek cyklu!

Jesienią 1945 r. zatrzymali go funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa. Zarzuty brzmiały poważnie: przynależność do nielegalnych organizacji, działalność wywiadowcza przeciw „władzy ludowej”, rozpracowywanie struktur komunistycznych i sowieckiej partyzantki. W istocie chodziło o jedno: złamać i upodlić człowieka, którego nowy system nie potrafił zaakceptować.

Śledztwo było brutalne. Wielogodzinne przesłuchania, bez przerw, z użyciem przemocy fizycznej i psychicznej. W lutym 1947 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go na 12 lat więzienia. Później karę zmniejszono do sześciu lat, ale gehenny to nie zakończyło. W 1952 r., gdy pierwszy wyrok formalnie dobiegał końca, usłyszał kolejny: 10 lat więzienia za „współpracę z okupantem niemieckim”. Absurdalny zarzut wobec człowieka, który przez całą wojnę walczył z III Rzeszą.

„Dobiegał końca mój wyrok (…). W dniu, w którym formalnie się kończył, zostałem zaprowadzony do depozytu, ubrany, ogolony i zawrócony do celi. Czekałem. Nic się jednak nie stało. (…) Po pięciu dniach wezwano mnie do pawilonu śledczego. Oficer śledczy wręczył mi nową sankcję, tym razem oskarżenie o współpracę z okupantem” – wspominał.

Wtedy trafił do celi, w której wojenne biografie zderzały się w sposób jeszcze kilka lat wcześniej...