Artysta, który zmienił sztukę

autor zdjęcia: 28 ND / Roger-Viollet / Roger-Viollet via AFP

źródło: Rzeczpospolita

Jacques-Louis David (1748-1825)

autor zdjęcia: GARDEL Bertrand / hemis.fr / hemis.fr / Hemis via AFP

źródło: Rzeczpospolita

Upamiętniajacy tragiczny zgon Jeana-Paula Marata obraz „Śmierć Marata” (1793), to jedno z najsłynniejszych dzieł Davida obecne w każdej książce poświęconej sztuce

autor zdjęcia: Eliano Imperato / Controluce via AFP

źródło: Rzeczpospolita

Malarz zafacynowany był Napoleonem Bonaparte. W 1800 r. namalował obraz „Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda”, którym utrwalił wizerunek Napoleona w zbiorowej wyobraźni

Minęła niedawno 200. rocznica śmierci Jacques’a-Louisa Davida, w Polsce niemalże niezauważona. Może to dziwić, bo żaden z innych artystów w dziejach sztuki nie miał tak dużego wpływu na sposób myślenia o współczesnym jemu świecie. A jego sztuka i poglądy na nią odcisnęły się na kolejnych pokoleniach. Więcej nawet, dziś także jest aktualna.

W ideach naszych zachodzi zmiana szczególnej wagi, zmiana o takiej gwałtowności, iż zdaje się ona obiecywać nadejście jeszcze większych zmian” – pisał w 1759 r. Jean Le Rond d'Alembert, współtwórca „Wielkiej encyklopedii francuskiej”. I dodawał: „To przyszłość zadecyduje o kierunku, naturze i granicach tej rewolucji, o której ujemnych stronach i niekorzyściach potomność lepiej będzie mogła sądzić, niż my sami”. Jego słowa dotyczyły filozofii, ale można je odnieść do innych dziedzin od nauki po sztukę. A nawet więcej: do życia politycznego i stosunków społecznych.

Inspiracje Caravaggia

W 1759 r. Jacques-Louis David miał zaledwie 11 lat. I to on okazał się jednym z tych, którzy dokonali zapowiadanych przez d'Alemberta zmian. Nie tylko stał się najważniejszym malarzem tego czasu, jego obrazy do dziś kształtują wyobraźnię o burzliwej historii czasów, w których żył, ale są też jednym z fundamentów francuskiej tożsamości. Są nieustannie reprodukowane w podręcznikach i ilustrują niezliczone książki historyczne. Ba, nawet są obecne w kulturze masowej, z reklamą włącznie. Jednak przede wszystkim David pokazał, że malarstwo ma moc oddziaływania na świat. Może go zmieniać, a przynajmniej wydobywać na widok publiczny procesy polityczne czy społeczne, które mogą doprowadzić do tej zmiany. I chociaż sztuka od wieków pełniła funkcje polityczne, to postawa Davida...