„Zagra-Lin” – elita sabotażu

autor zdjęcia: archiwum prywatne

źródło: Rzeczpospolita

Dworzec Główny we Wrocławiu. „Zagra-Lin” przeprowadził tam 23 kwietnia 1943 r. zamach bombowy

autor zdjęcia: archiwum prywatne

źródło: Rzeczpospolita

Bernard Drzyzga (1911–1994), „Jarosław”, „Bogusław”, „Kazimierz 60” – dowódca „Zagra-Linu”

autor zdjęcia: archiwum prywatne

źródło: Rzeczpospolita

Dworzec kolejki miejskiej S-Bahn przy Friedrichstraße w Berlinie – miejsce pierwszej bojowej akcji oddziału „Zagra-Lin” 24 lutego 1943 r.

autor zdjęcia: archiwum prywatne

źródło: Rzeczpospolita

August Emil Fieldorf (1895–1953), ps. Nil, dowódca Kedywu (Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej AK), którego częścią był „Zagra-Lin”

autor zdjęcia: archiwum prywatne

źródło: Rzeczpospolita

Kościół św. Aleksandra w Warszawie (zdjęcie sprzed 1939 r.). 5 czerwca 1943 r. Niemcy aresztowali tam blisko 30 osób – członków organizacji „Osa”–„Kosa 30”, którzy brali udział w odbywającej się tam ceremonii ślubu kolegi. Aresztowania przyczyniły się do rozwiązania oddziału „Zagra-Lin”

Rankiem 10 kwietnia 1943 r. w samym sercu Berlina rozległ się potężny wybuch. Za zamachem na Hauptbahnhof stał elitarny oddział AK dowodzony przez por. Bernarda Drzyzgę „Jarosława”. Oto historia jednostki „Zagra-Lin”.Już za dwa tygodnie...

Na berlińskim Hauptbahnhof panował chłodny sobotni poranek. Była szósta rano, 10 kwietnia 1943 r. Mgła snuła się między stalowymi konstrukcjami peronów, a z głośników dobiegał metaliczny głos zapowiadający kolejne transporty wojskowe. W tłumie niemieckich oficerów, robotników i zwykłych podróżnych tylko czworo ludzi wiedziało, że za kilkadziesiąt minut Berlin pogrąży się w chaosie.

Józef Lewandowski, pseudonim „Jur”, miał twarz spokojnego urzędnika. Wszedł do toalety, wyjął z torby zegarek, ustawił go na 7.02 i z chirurgiczną precyzją uzbroił ładunek. Dwa kilogramy trotylu, 200 gramów plastiku i 2 kilogramy gwoździ jednocalowych – wszystko połączone z mechanizmem zegarowym, ukryte w skórzanej torbie. Wyszedł bez pośpiechu, jakby dopiero co zakończył rutynową czynność.

Na korytarzu, w chłodnym świetle lamp dworcowych, wymienił tylko krótkie spojrzenia z pozostałymi członkami zespołu: dowódcą Bernardem Drzyzgą „Jarosławem”, swoją żoną Stefanią Lewandowską („Halina I”) i Marią Wasilewską („Halina W”). Nikt nie wypowiedział ani słowa. Wszyscy znali plan, wszyscy wiedzieli, że odwrotu już nie ma.

Zaledwie kilka dni wcześniej, w pierwszych dniach kwietnia, Drzyzga zanotował na potrzeby późniejszego raportu:

„Wyjechałem z Jurem i Haliną...