Kuźnia ambasadorów. Starem i nysą do Afganistanu

autor zdjęcia: marek gawęcki

źródło: Rzeczpospolita

Rzemieślnik na bazarze w Daulatabadzie sfotografowany podczas wyprawy EWA 76 przez Marka Gawęckiego

Studenckie wyprawy z lat 70. XX w. miały wpływ na całe środowisko akademickie – które niebawem szeroko włączyło się w przemiany zapoczątkowane Sierpniem 1980 r. Rozpalały wyobraźnię i pokazywały, że granice marzeń istnieją jedynie w naszych głowach

To się nie powinno było udać – wspomina Marek Gawęcki, etnolog, emerytowany profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w swoim czasie pierwszy ambasador RP w Kazachstanie i Kirgistanie. – Nie miałem żadnego doświadczenia ani szerszych kontaktów. A jednak, po trzech latach przygotowań, byliśmy prawie gotowi do drogi. Mówię „prawie”, bo czekaliśmy jeszcze na wizy irańskie.

Etnologiczna Wyprawa Azjatycka, w skrócie EWA 76, wyruszyła z Poznania równo pół wieku temu, 8 maja 1976 r. W Kłodzku dołączył do niej Andrzej Ananicz, później m.in. ambasador RP w Turcji i Pakistanie, wiceminister spraw zagranicznych i szef Agencji Wywiadu. Dowiózł paszporty z wizami.

Topione serki i szlafroki z psychiatryka

Dobiegający trzydziestki Gawęcki pracował na UAM od niedawna. Po obronie dyplomu – specjalizował się w etnografii pozaeuropejskiej – musiał czekać dwa lata na etat. W młodości chciał zostać marynarzem jak jego stryj Bogdan, kapitan żeglugi wielkiej, który po wojnie osiadł w Wielkiej Brytanii. Ciągnęło go w świat. A gierkowska Polska zaczęła się modernizować i ostrożnie otwierać na Zachód. Łatwiej było wyjechać za granicę. Studenci i młodzi pracownicy naukowi z Uniwersytetu Warszawskiego organizowali już wyprawy do Afryki i dalszej Azji. Poza wszystkim, egzotyczne ekspedycje pozwalały uwolnić się od różnych krajowych uwikłań i zająć „czystą”...