ESG na wspólnym pastwisku

Raportowanie | Dlaczego sama regulacja nie wystarczy?

Debata o ESG zbyt często grzęźnie w fałszywej alternatywie. Z jednej strony rośnie pokusa, by gospodarkę oddać pod zarząd regulacyjnego Lewiatana, uzbrojonego w taksonomie, audyty i formularze. Z drugiej – wraca wiara, że wolny rynek sam rozwiąże problemy klimatu, zasobów i środowiska.

Obie intuicje zawierają część prawdy. I obie, potraktowane dogmatycznie, prowadzą na manowce. Problem zrównoważonego rozwoju nie jest ani prostym problemem „złego rynku”, ani prostym problemem „za mało państwa”. Jest jednym z najstarszych dylematów ekonomii i filozofii politycznej: jak zarządzać wspólnym zasobem, aby go nie zadeptać.

Pastwisko, które nie zniknęło

W 1968 r. Garrett Hardin opublikował w „Science” słynny esej o tragedii wspólnego pastwiska. Opisał sytuację, w której wielu pasterzy korzysta z jednego terenu. Każdy ma zachętę, by wprowadzić jeszcze jedną krowę. Zysk trafia do niego. Koszt nadmiernej eksploatacji trawy rozkłada się na wszystkich. Logika jest bezlitosna: jednostkowo racjonalne decyzje prowadzą do zbiorowej katastrofy.

Dziś takim pastwiskiem jest nie tylko klimat. Jest nim także woda, gleby, bioróżnorodność, surowce krytyczne, stabilność systemu energetycznego, zaufanie społeczne czy odporność instytucji. Wspólnych pastwisk mamy coraz więcej. Pasterzy...