Sowiecki system nigdy się nie mylił

autor zdjęcia: Wikipedia

źródło: Rzeczpospolita

Uwięzienie nieodwracalnie zmieniało życie ofiary. Wielu skazańców wyszło z Gułagu na wolność, ale ten, kto raz tam trafił, już nigdy nie był tym samym człowiekiem. Więźniowie przekraczali pewną granicę. Osip Mandelsztam pisał, że w „chwili prawdy” ludzie pojmowali istotę Związku Radzieckiego

źródło: Rzeczpospolita

Szef tajnej policji Feliks Dzierżyński już w 1924 r. wspominał o wyspie jako przykładzie zasiedlania niezaludnionych obszarów przy użyciu pracy przymusowej. A w 1929 r. Wyspy Sołowieckie uznano za jeden z modeli kształcenia więźniów na porządnych obywateli radzieckich.

Niewielki prom huśta się złowróżbnie. Zbudowano go w latach sześćdziesiątych i czasy świetności ma już za sobą. Fale potężnego Morza Białego z plaskiem uderzają o burty, a metalowy kadłub przyjmuje ciosy z jękiem protestu.

Podróżujemy z Kiemu, miasta w Republice Karelii, na Wyspę Sołowiecką. Jest przedwiośnie, sezon jeszcze się nie rozpoczął i razem z nami płynie tylko paru rosyjskich turystów i kilku robotników, którzy pracują na wyspie przy remoncie monastyru. Znalazło się też miejsce dla mnicha prawosławnego w czarnym habicie. Gdy fale ciskają promem, ciemny obraz na ścianie kołysze się na boki.

Wytężamy wzrok w półmroku, pytając się nawzajem: czy malunek rzeczywiście przedstawia brodatego Feliksa Dzierżyńskiego, założyciela Czeki? To byłoby już trochę zbyt ironiczne na promie pływającym na Sołowki.

Po kilku godzinach w oknie wykwita plama, której nie da się zetrzeć. Wyspa Sołowiecka. Od czasu do czasu znika nam z oczu, ale wciąż rośnie, aż w końcu wypełnia cały horyzont. Główna wyspa wystaje z Morza Białego na północno-zachodnim skraju Rosji, około stu kilometrów od obecnej granicy z Finlandią. Wkrótce dostrzegamy drewnianą przystań i nieliczni podróżni zaczynają się krzątać przy zbieraniu tobołków.

Więźniów schodzących na ląd pozdrawiano niegdyś słowami, w których pobrzmiewała mroczna...