Niepokoje wychowanków TikToka

autor zdjęcia: Maciej Landsberg / Zachęta

źródło: Rzeczpospolita

Dasha Chechushkova & fra fra fra zaprojektowali „Pokój nastolatka” (na zdjęciu na wystawie w warszawskiej Zachęcie), do którego prowadzi czarny tunel. Zderzają sny i marzenia z koniecznością dostosowania się do warunków, jakich nikt z nich sobie nie wybierał

autor zdjęcia: Maciej Landsberg / Zachęta

źródło: Rzeczpospolita

Wystawa „Dojrzewanie” pozostawia widza w poczuciu chaosu, niepokoju i napięcia – w dużym stopniu z powodu nagromadzenia nowych technologii, dźwięków czy animacji laserowych (na zdjęciu niemowlak, bohater opery laserowej „age of coming” Matta Copsona)

Nastolatki z artystycznego kolektywu fra fra fra miały 10-13 lat, gdy Rosja rozpoczęła pełnoskalową agresję, o kilka mniej podczas covidu, a gdy zaczynała się wojna na Krymie, były małymi dziećmi. Słowa, jakie znają najlepiej, to: „przerwy w dostawach prądu, okupacja, wysiedlenia, emigracja, katastrofa ekologiczna, zestrzelone drony, ataki rakietowe. I strata, strata, strata…”.

Wszyscy znamy i przeżywamy ten niespokojny, a zarazem twórczy stan przepoczwarzania się z dziecka w osobę dorosłą, zwłaszcza że nikt z nas nie jest pewien rezultatu tej zmiany. Czy wyfruniemy wolni? Czy tylko gotowi do lotu jak motyl na dłoni dziewczynki z obrazu Eugeniusza Żaka? Na innym obrazie, słynnym „Dojrzewaniu” Edwarda Muncha, przerażona tym, co dzieje się z jej ciałem dziewczyna krzyżuje ręce na kolanach, a lęk przed własną seksualnością materializuje się w ogromnym cieniu za jej plecami. Atrybutami dorosłości nadrabia za to swoją niepewność chłopiec z fajką i wieńcem na głowie, namalowany przez Picassa w 1905 r. w tzw. okresie różowym.

Intrygujący dla artystów czas dojrzewania stał się również jednym z powracających motywów literackich – przenikliwie opisywany przez pisarzy wszystkich czasów, od „Wielkich nadziei” Dickensa, przez „Niepokoje wychowanka Törlessa” Roberta Musila po „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza. Nie mówiąc o całej gamie współczesnych książek i filmów od „Przerwanej lekcji muzyki” po Harry’ego Pottera.

W ciele własnej córki

Jak ten etap życia przeżywają dzisiejsi nastolatkowie? Podobnie zmieniają się ich ciała, buzują hormony, uczucia, emocje i potrzeby pozostają niezmienne, ale jak wpływa na nich to, że diametralnie zmieniły się warunki dorastania, rytuały (lub ich brak), jakie im towarzyszyły, relacje społeczne,...