Kto nam sprzyjał w Białym Domu

źródło: Rzeczpospolita

Woodrow Wilson (prezydent w latach 1913-1921), Jimmy Carter (1977- -1981) i Ronald Reagan (1981-1989) – im trzem zawdzięczamy najwięcej

autor zdjęcia: Naval Photographic Center

źródło: Rzeczpospolita

Czy możemy wskazać choć jednego prezydenta USA szczerze sprzyjającego Polsce? Znajdujemy takich, którzy mieli pozytywny wpływ na nasze losy lub przynajmniej wykonywali wobec Polaków gesty – z najróżniejszych motywów. Woodrow Wilson, Jimmy Carter i Ronald Reagan to moje pierwsze typy.

Weźmy Jimmy’ego (Jamesa) Cartera, demokratę i południowca (wcześniej gubernatora stanu Georgia), który w 1976 r. pokonał republikańskiego prezydenta Geralda Forda. Podczas debaty kandydatów spytał go, co zamierza zrobić w sprawie krajów zniewolonych przez Związek Sowiecki, takich jak Polska. Ford, dbający o poprawę relacji z Kremlem, zaprzeczył, jakby nasz kraj był zniewolony.

Wbrew czarno-białym partyjnym legendom, republikanie i demokraci trochę się wymieniali większą lub mniejszą twardością wobec Sowietów. Ford przegrał wybory z wielu powodów, był prezydentem z przypadku, przeszedł do Białego Domu z funkcji wiceprezydenta po skompromitowanym aferą Watergate Richardzie Nixonie. Ale podobno ta niefortunna wypowiedź też miała wpływ na jego wyniki, zwłaszcza na nastawienie amerykańskiej Polonii.

Zwycięski Carter mało wiedział o Polsce, ale uczynił Zbigniewa Brzezińskiego swoim doradcą ds. bezpieczeństwa, odgrywał on przy nim rolę antysowieckiego jastrzębia. Ten prezydent stawiał mocno kwestię praw człowieka. Poświęcona temu konferencja bezpieczeństwa i współpracy w Helsinkach dawała jakieś argumenty słabej polskiej antypeerelowskiej opozycji. W grudniu 1980 r., już po wybuchu solidarnościowej rewolucji, odchodząca administracja Cartera dowiedziała się (dzięki płk. Ryszardowi Kuklińskiemu) o planach sowieckiej interwencji w Polsce szykowanej pod pretekstem manewrów....