Co TSUE orzekł o nadużyciach prawa i oszustwach VAT

Orzecznictwo TSUE wywarło istotny wpływ na praktykę stosowania prawa podatkowego w państwach UE oraz na sposób prowadzenia postępowań karnych skarbowych dotyczących oszustw podatkowych.

Nadużycie prawa występuje, gdy transakcja spełnia formalne warunki przewidziane w przepisach, lecz jej zasadniczym celem jest uzyskanie nieuzasadnionej korzyści podatkowej.

Kluczowe znaczenie dla ukształtowania tej koncepcji ma wyrok TSUE z 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax. Sprawa dotyczyła struktury transakcyjnej utworzonej przez grupę Halifax w celu uzyskania prawa do odliczenia VAT naliczonego, którego podatnik nie mógłby odzyskać w standardowym modelu prowadzonej działalności. W tym celu wykorzystano podmioty zależne oraz wieloetapowe, sztucznie skonstruowane transakcje mające na celu formalne spełnienie warunków odliczenia podatku.

TSUE wyjaśnił, że ogólna zasada zakazu nadużycia prawa znajduje zastosowanie także gdy czynności podatnika formalnie spełniają wymogi określone w przepisach Dyrektywy VAT. TSUE sformułował przy tym dwa kryteria pozwalające na stwierdzenie nadużycia prawa:

∑ kryterium obiektywne – mimo formalnego spełnienia warunków przewidzianych w przepisach, dana transakcja prowadzi do uzyskania korzyści podatkowej sprzecznej z celem tych przepisów,

∑ kryterium subiektywne – z całokształtu okoliczności wynika, że zasadniczym celem przeprowadzonych czynności jest uzyskanie tej korzyści podatkowej.

W przypadku stwierdzenia nadużycia organy podatkowe są uprawnione do rekonstrukcji rzeczywistego...