Zanim stała się legendą

autor zdjęcia: Ann Ronan Picture Library / Photo12 via AFP

źródło: Rzeczpospolita

Młodzieńcze zdjęcie Marii Skłodowskiej

Historia Marii Skłodowskiej to prawdziwy dramat o cenie, jaką płaci się za marzenia. Zanim świat złożył jej hołd dwoma Noblami, było zimne poddasze, głód i złamane serce guwernantki ze Szczuk.

W grudniową noc na paryskim poddaszu przy rue Clapeyron płomień małej lampki naftowej drżał w podmuchach wiatru przenikającego przez szpary w dachu. Woda w wiadrze już dawno zamarzła. Młoda kobieta, skulona nad książką do fizyki, nie czuła już własnych palców. Wprawdzie w pokoju był piecyk, ale wygaszony z braku węgla. Dziewczynę grzało to, co zdołała na siebie włożyć – wszystkie posiadane suknie i płaszcz.

Nagły skurcz żołądka spowodował, że zamknęła oczy. W głowie jej szumiało, obraz zaczął falować. Spróbowała wstać, zrobiła krok i bezwładnie osunęła się na podłogę. Zimna podłoga z surowych desek przywróciła ją do przytomności. Jeszcze tego dnia nic nie jadła, a jej ostatnim posiłkiem była rzodkiewka popita gorącą wodą.

Pakt dwóch sióstr

Polska lat osiemdziesiątych XIX w., uginająca się pod rosyjskim butem, była krajem zamkniętych drzwi. Tu kobiety nie mogły studiować. Podobnie było w zaborze pruskim, gdzie nie dopuszczono do powstania polskiego uniwersytetu, a politechniki w Berlinie, Hanowerze czy Aachen nie przewidywały miejsc dla słabej płci. Kobiety przyjmowano na studia w Galicji – mogły tam poznawać filozofię i medycynę we Lwowie i w Krakowie. W Warszawie pozostawał do ich dyspozycji jedynie Uniwersytet Latający – tajna, podziemna sieć edukacyjna, która dawała kobietom wiedzę, ale bez dyplomu.

Dla carskich władz Polki garnące się do nauki...