Niemiecki sposób myślenia o świecie. Najlepszy z możliwych?

autor zdjęcia: Tobias Schwarz

źródło: Rzeczpospolita

Niemcami rządzi Urząd Kanclerski. I to nie jako rozbudowana instytucja, lecz wąskie grono ludzi skupionych wokół kanclerza. Chcesz oddziaływać na decyzje? Musisz dostać się do tego grona – lub przynajmniej do doradców tych doradców. Na zdjęciu kanclerz Friedrich Merz przemawia w Bundestagu (24 września 2025).

autor zdjęcia: STEFAN SAUER

źródło: Rzeczpospolita

07 November 2018, Mecklenburg-Western Pomerania, Lubmin: The pipeline laying vessel "Audacia" is laying pipes for the Nord Stream 2 Baltic Sea natural gas pipeline on the Baltic Sea off the island of Rügen. Gazprom subsidiary Nord Stream 2 is pushing ahead with the construction of the Baltic Sea pipeline. The 1,200-kilometer-long gas pipeline will transport around 55 billion cubic meters of Russian natural gas from Russia to Germany every year from the end of 2019. Photo: Stefan Sauer/dpa-Zentralbild/dpa (Photo by STEFAN SAUER / dpa-Zentralbild / dpa Picture-Alliance via AFP)

Ani Niemcy, ani Polska nie mają zamiaru poniechać realizacji własnych celów, co oczywiście prowadzi do konfrontacji na wielu polach. RFN, przez ostatnie 30 lat przyzwyczajona do zależnego rozwoju Polski, takiego, który może w ogromnym stopniu kontrolować, ma trudności z pogodzeniem się z nową sytuacją.

Niemcy to kraj, którego nie da się analizować w pojedynkę: jest zbyt duży, zbyt wpływowy, zbyt złożony. Mimo pozornej przejrzystości – setek dokumentów, debat i procedur – pozostaje trudny do uchwycenia bez głębokiej znajomości wewnętrznych kodów: kultury politycznej, rytmu instytucji, nieformalnych reguł gry. Dla Polski to partner szczególny – nie tylko ze względu na historię oraz powiązania polityczne i gospodarcze, lecz także silne emocje, jakie wywołuje. Niemcy rzadko traktuje się jak „normalny” kraj, a eksperci, którzy się nimi zajmują, bywają odbierani jako podejrzani – zanadto bliscy albo zbyt krytyczni, zanadto zaangażowani lub zbyt chłodni.

Ten tekst to nie podręcznik akademicki ani prywatny dziennik, lecz wyimki z praktycznego przewodnika po pracy eksperckiej, opartego na wieloletnim doświadczeniu. Konkretny i zarazem osobisty, subiektywnie opisuje trudy analizowania Niemiec z perspektywy Warszawy – zwłaszcza dziś, gdy trwa szeroko zakrojona transformacja i RFN, i stosunków polsko–niemieckich.

Analizowanie polityki Niemiec to zadanie fascynujące i niezwykle trudne. Fascynujące, bo mówimy o państwie po prostu ciekawym, bogatym – i to nie tylko w historię – ale też w jakiś sposób tragicznym. Kraju, w którym przez dekady widziano filar stabilności porządku europejskiego, motor integracji i wzór demokratycznego państwa prawa. Dziś następuje jednak...