Prawo do dobrej administracji a ustawa zasadnicza

Przywołanie art. 2 konstytucji i zasady zaufania obywateli do państwa może przed sądem administracyjnym przeważyć szalę na korzyść stron skrzywdzonych niedoskonałością działania aparatu państwowego.

W praktyce administracyjnej coraz częściej dostrzega się rozwój tzw. prawa do dobrej administracji – nieformalnej zasady nakazującej organom działać sprawnie, rzetelnie i w sposób budzący zaufanie obywateli. Choć prawo polskie nie zawiera osobnego przepisu wprowadzającego takie prawo, sądy administracyjne powołują się na art. 2 konstytucji, który stanowi, że Polska jest demokratycznym państwem prawnym, a jedną z jego podstawowych zasad jest „zaufanie obywateli do władz publicznych”. Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i doktryny wynika, że z tej zasady wyprowadza się ochronę praw nabytych, uzasadnionych oczekiwań czy interesów w toku postępowania – wszelkie elementy dobrego administrowania.

Błędne pouczenie

W praktyce „prawo do dobrej administracji” znajduje odzwierciedlenie w art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego: organy prowadzą postępowanie „w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej” i powinny przeciwdziałać szkodom z powodu nieznajomości prawa. Sądy uznają to za realizację art. 2 konstytucji w toku kontroli administracji. Na przykład NSA w styczniu 2026 r. podkreślił, że organ administracyjny ma obowiązek przeprowadzić postępowanie tak, by obywatel miał uzasadnione zaufanie do działań władzy. Ujawnia się to szczególnie w sytuacjach, gdy petentowi udzielono błędnych lub niejednoznacznych informacji. NSA przypomniał, że...