Referendum klimatyczne prezydenta? Nie myjmy młotkiem zębów

Gdy odpowiedź nie jest zero-jedynkowa, jak w przypadku polityki klimatycznej, referendum nie jest dobrym pomysłem. Ale Karol Nawrocki z góry założył, iż nie dojdzie ono do skutku – bo nie poprze go Senat. Zatem chodzi o to, żeby gonić króliczka, a nie żeby go złapać.Rozmowa z Prof. Jarosławem Flisem, socjologiem, znawcą systemów wyborczych

Prezydent Karol Nawrocki zapragnął rozpisania referendum w sprawie polityki klimatycznej Unii Europejskiej i zręcznie połączył to z cenami prądu. Wiadomo, że to referendum nie dojdzie do skutku, bo inicjatywę musiałby poprzeć Senat, w którym większość ma koalicja rządząca, a ta już skrytykowała inicjatywę głowy państwa. Zatem co się kryje za pomysłem prezydenta?

Wszystkie referenda są inicjatywami politycznymi i w tym wypadku jest tak samo. Samo w sobie to nic złego. Gorzej, że referendum to jest syreni śpiew demokracji – marzenia dla jednych, ale dla drugich pomysł na postawienie politycznej konkurencji w sytuacji, z której będą mieli tylko dwa wyjścia: złe lub gorsze. Jednak nawet inicjatorzy o zwykłych intencjach powinni się dobrze zastanowić, czy naprawdę chcą, by ich pomysł został zrealizowany. Bo referendum tylko na pozór nadaje się do rozstrzygania wszystkich dylematów. Analiza doświadczeń – naszych i innych krajów – pokazuje, że tylko niektóre sprawy nadają się do tego, żeby je z sensem poddawać pod referenda.

Czyli które?

Takie, w których nie wiadomo, jakie będzie rozstrzygnięcie, a sprawy nie da się rozstrzygnąć inaczej. Na dodatek takie, w których nikt wyniku referendum nie będzie podważał i, oczywiście, pod warunkiem, że w takiej...