Fundacja rodzinna w organizacji – zobowiązania, majątek, reprezentacja

Wielomiesięczne oczekiwanie na wpis do rejestru nie wstrzymuje funkcjonowania fundacji rodzinnej. Działa ona jako fundacja w organizacji, z pełnią bieżących obowiązków, ale także z określonymi ryzykami prawnymi i podatkowymi.

Rejestr fundacji rodzinnych, prowadzony wyłącznie przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, wciąż nie nadąża za liczbą składanych wniosków. Średni czas oczekiwania na wpis sięga dziś nawet 18 miesięcy, a w kolejce na rozpoznanie pozostaje kilka tysięcy spraw. Dla fundatorów oznacza to, że przez długie miesiące, a czasem lata, ich fundacja będzie funkcjonowała wyłącznie jako fundacja rodzinna w organizacji: podmiot, który już istnieje i działa, ale nie ma jeszcze osobowości prawnej (art. 23 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, dalej „u.f.r.” lub „Ustawa”). Ten stan przejściowy rodzi pytania, z którymi przedsiębiorcy zgłaszają się coraz częściej: czy fundacja w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać majątek, co się stanie, jeśli sąd odmówi rejestracji, czy trzeba zatwierdzać sprawozdanie finansowe, skoro fundacja jeszcze „nie istnieje” w rejestrze, i wreszcie – kto właściwie ją reprezentuje. Poniżej porządkuję te zagadnienia na podstawie Ustawy, z odwołaniem do dotychczasowej praktyki sądów rejestrowych i części poglądów doktryny.

1. Czy fundacja w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać mienie?

Odpowiedź jest twierdząca i nie powinna budzić wątpliwości. Fundacja rodzinna w organizacji powstaje już z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu (art. 23 ust. 1 u.f.r.) – od tego momentu jest odrębnym...