Polowanie na szpiegów Hitlera

źródło: Rzeczpospolita

Oficerowie Biura Szyfrów. Od lewej: Jakub Plezia, Jerzy Suryn, Yamawaki Masataka, Paweł Misiurewicz, Franciszek Pokorny, Maksymilian Ciężki. Lata 20. XX w.

autor zdjęcia: CAW (5)

źródło: Rzeczpospolita

źródło: Rzeczpospolita

Meldunek mjr. Jana Żychonia do gen. Władysława Bortnowskiego z 31 sierpnia 1939 r., z godz. 23.15, informujący o przekraczaniu przez Wehrmacht granicy Niemiec z Wolnym Miastem Gdańskiem

źródło: Rzeczpospolita

Mjr piechoty Jan Żychoń (1902–1944) – oficer wywiadu wojskowego Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego; poległ w bitwie pod Monte Cassino

źródło: Rzeczpospolita

Mjr dyplomowany Tadeusz Szumowski (1899–1971) – szef Referatu „Zachód”, latem 1939 r. został odwołany ze stanowiska za „przesadnie pesymistyczne” meldunki

Polski kontrwywiad aktywnie obserwował przygotowania III Rzeszy do agresji, od miesięcy prowadził intensywną walkę z niemiecką agenturą, rozpracowywał siatki szpiegowskie i próbował zabezpieczyć mobilizację Wojska Polskiego.

Warszawa, druga połowa sierpnia 1939 r. Na biurka oficerów Samodzielnego Referatu „Niemcy” i kierownictwa kontrwywiadu wojskowego trafiają kolejne meldunki. Z Pomorza napływają informacje o wzmożonym ruchu wojsk niemieckich, z Górnego Śląska – o podejrzanej aktywności członków mniejszości niemieckiej, z placówek terenowych – o nowych próbach rozpoznania polskich jednostek i obiektów wojskowych. Funkcjonariusze Straży Granicznej zatrzymują ludzi próbujących przedostać się przez granicę z fałszywymi dokumentami. Policja Państwowa donosi o kolejnych przypadkach kolportażu niemieckiej propagandy. Dla oficerów Oddziału II Sztabu Głównego nie były to pojedyncze incydenty. Wszystkie meldunki układały się w jeden niepokojący obraz. Wojna zbliżała się nieuchroncnie.

Przez dziesięciolecia w powszechnej świadomości utrwalał się obraz Polski całkowicie zaskoczonej 1 września 1939 r. W tej narracji zaskoczony miał być także wywiad i kontrwywiad wojskowy. Tymczasem zachowane dokumenty oraz powojenne analizy pokazują obraz znacznie bardziej złożony. Polski kontrwywiad nie tylko obserwował przygotowania III Rzeszy do agresji, ale od miesięcy prowadził intensywną walkę z niemiecką agenturą, rozpracowywał siatki szpiegowskie i próbował zabezpieczyć mobilizację Wojska Polskiego przed działalnością...