Luka płacowa to nie tylko liczby. Jakie mechanizmy ją podtrzymują?

„Przecież dziś już nikt świadomie nie płaci kobietom mniej”. „Rynek sam to wyrówna”. „To kwestia wyborów życiowych”. Naprawdę?

Od dekad mamy twarde dane pokazujące, że kobiety w Europie zarabiają mniej niż mężczyźni. Nie o kilka procent. W wielu krajach różnica przekracza 10 proc., a w części – nawet 15 proc. Wskaźnik ten jest regularnie publikowany przez Eurostat i opiera się na porównaniu średnich godzinowych wynagrodzeń brutto kobiet i mężczyzn. Mimo zmian społecznych i wyższego poziomu wykształcenia kobiet, luka płacowa utrzymuje się od lat na zbliżonym poziomie. Dlaczego?

1. Czym jest luka płacowa?

Zacznijmy od definicji. Nieskorygowana luka płacowa (unadjusted gender pay gap) to różnica między średnimi godzinowymi wynagrodzeniami brutto kobiet i mężczyzn w całej gospodarce. W 2024 roku w Unii Europejskiej wynosiła około 11 proc. (Eurostat, 2024). Jeśli zatem mężczyzna otrzymywał za godzinę pracy 100 euro, kobieta dostawała średnio około 89 euro.

Nieskorygowana luka pokazuje różnicę w średnich płacach, ale nie odpowiada na pytanie, z czego ona wynika. Nie uwzględnia faktu, że kobiety i mężczyźni częściej pracują w różnych branżach, na różnych stanowiskach, w różnym wymiarze czasu pracy. Nie bierze też pod uwagę przerw w zatrudnieniu związanych z opieką nad dziećmi ani tego, że kobiety rzadziej zajmują najwyższe, najlepiej opłacane stanowiska kierownicze.

Skorygowana luka płacowa (adjusted gender pay gap) opiera się na analizach statystycznych, w których „kontroluje...