Gogol. Rosjanin? Ukrainiec? Gej?

autor zdjęcia: fot: xxxxxxxxxxxx

źródło: Rzeczpospolita

Podpis podpis podpis podpis podpis podpis

źródło: Rzeczpospolita

Zagadka Gogol Marginesy, 2026

Książka Sylwii Frołow „Zagadka Gogol” to coś więcej niż obszerna biografia autora „Rewizora”. To wprowadzenie w kulisy polityczno-kulturalnej historii Ukraińców i Rosjan – a przy okazji i Polaków – w pierwszej połowie XIX wieku.

W obszernej, mającej ponad czterysta stron dużego formatu (licząc bez przypisów) książce poza głównym bohaterem i jego utworami przewijają się m.in. Puszkin, Mickiewicz, Dostojewski, Tołstoj i Turgieniew. Zaś Frołow – świadoma pytania ukraińskiej pisarki Oksany Zabużko, jak czytać rosyjską literaturę po zbrodni w Buczy – pokazuje świat wyborów pisarza urodzonego w ukraińskiej rodzinie, gdy podbitą przez Rosję Ukrainę zwano Małorosją.

Gogol i Mickiewicz

Również ówczesny świat był mały. Dość powiedzieć, że przebywający na zesłaniu w Petersburgu Mickiewicz mieszkał w tym samym domu, co Gogol po przyjeździe z rodzinnych stron. Tyle że Mickiewicz od frontu, bo zdążył już rozwinąć skrzydła, zaś Gogol od podwórza. Po latach odwiedził Adama podczas pobytu w Paryżu, gdzie wraz z polskim pisarzem z Ukrainy Józefem Bohdanem Zaleskim zgodzili się, że literatura rosyjska jest z ducha fińska, czyli mordercza, kanibalistyczna, zaś ukraińska i polska – słowiańska, czyli czuła i łagodna.

Abstrahując od tego, czy to prawda, trzeba do poglądów Gogola podchodzić ostrożnie. Wcześniej opublikował przecież „kanibalistycznego” „Tarasa Bulbę”, którego finał przynosi wizję przyszłego cara, który połączy słowiański świat pod przywództwem prawosławia. A i potem Gogol popadł w rusofilstwo, kult cara i prawosławia, choć polscy bracia zmartwychwstańcy w...