Czy inspekcja będzie karać „od głowy”, czy za skalę naruszeń?

Przy okazji kontroli Państwowej Inspekcji Pracy wśród pracodawców coraz częściej pojawia się pytanie, czy naruszenie popełnione wobec wielu pracowników oznacza jedno wykroczenie, czy też tyle wykroczeń, ilu pracowników zostało nim objętych?

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) wchodzi w życie 8 lipca 2026 r. Najważniejszą przewidzianą w niej zmianą jest oczywiście przyznanie inspektorom prawa do wydawania decyzji administracyjnych nakazujących przekształcenie nieprawidłowych umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B w umowy o pracę. Zgodnie z zapowiedziami PIP, każda decyzja ustalająca stosunek pracy ma stanowić podstawę do nałożenia mandatu albo skierowania wniosku o ukaranie do sądu. W praktyce rodzi to pytanie, czy objęcie kontrolą większej liczby kontraktorów działających w ramach tego samego modelu współpracy powinno prowadzić do zwielokrotnienia sankcji.

Dla wyjaśnienia tej kwestii kluczowe jest określenie, w jaki sposób przepisy kodeksu wykroczeń (k.w.) i konieczność wymierzenia jednej kary w granicach najsurowszego przepisu wpływają na liczbę mandatów nakładanych przez PIP. Praktyka inspekcji nie jest jednolita.

Wykroczenia przeciwko prawom pracownika

Kodeks pracy (k.p.) przewiduje odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Stanowią one szczególną kategorię naruszeń prawa pracy, których celem jest ochrona uprawnień osób zatrudnionych. Odpowiedzialność za ich popełnienie – w imieniu pracodawcy jako spółki – ponosi osoba działająca w jej imieniu, np. członek zarządu, dyrektor HR czy inna osoba odpowiedzialna za sprawy pracownicze....