Niewidzialny blask śmierci. Jak rad i polon stworzyły medycynę pracy

źródło: Rzeczpospolita

Na początku XX wieku odkrycie promieniotwórczości wywołało globalną euforię. Nowo odkryte pierwiastki uznano za cudowne źródło wiecznej młodości i niewyczerpanej energii. Wkrótce okazało się, że kontakt z nimi zagraża życiu.

Odkrycie promieniotwórczości przez Henriego Becquerela w 1896 r., a następnie uzyskanie radu i polonu przez Marię Skłodowską-Curie i Piotra Curie w 1898 r. zbiegło się w czasie z rewolucją przemysłową. Rozpaliło wyobraźnię opinii publicznej, obiecując ludzkości klucz do sekretów samej natury. Niewidzialne, świecące w ciemności promienie uznano za fontannę młodości oraz niewyczerpane źródło życiowej energii. Przemysł błyskawicznie wykorzystał tę modę, nasycając radem ekskluzywne kosmetyki, luksusowe trunki, wodę, a nawet codzienną galanterię. Ten wyjątkowy moment w historii był czasem czystej, niczym nieograniczonej fascynacji potęgą atomu, która zrewolucjonizowała popkulturę i codzienne życie tamtej epoki.

W latach 20. XX wieku United States Radium Corporation w New Jersey podchwyciła ten trend. Przedsiębiorstwo zajęło się malowaniem tarcz zegarków wojskowych i kompasów farbą Undark, zawierającą rad-226. Wkrótce działalność rozszerzono o przyrządy lotnicze, a farbę zaczęto stosować do ozdabiania mebli (np. siedzeń w salach teatralnych) oraz przy produkcji zabawek. W 1918 r. około 95 proc. radu wydobywanego w USA przeznaczano do produkcji świecącej farby.

Do malowania zatrudniano młode kobiety, które musiały cienką, precyzyjną linią nanieść na zdobiony przedmiot farbę. Nakładano ją za pomocą pędzelków z wielbłądziego włosia, stosując powszechnie narzuconą im...