Jak daleko powinna sięgać ochrona strony słabszej i kto ma o tym decydować?

Dyrektywa 93/13/EWG oraz rozwijające się na jej podstawie orzecznictwo TSUE pokazują, że instrumenty harmonizacji rynku wewnętrznego mogą prowadzić do głębokich przeobrażeń kultury prawnej państw członkowskich i do skutków systemowych o wymiarze makroekonomicznym.

Kontynentalny model prawa prywatnego opiera się na prymacie prawa stanowionego, tj. norm wyrażonych w ustawach i kodeksach uchwalanych przez władzę ustawodawczą. W tym ujęciu podstawową funkcją sądów jest stosowanie i wykładnia prawa, a nie jego współtworzenie. Odmiennie niż w systemie common law, precedens nie stanowi tu co do zasady samodzielnego źródła normy prawnej.

Integracja europejska, a zwłaszcza rozwój prawa Unii Europejskiej oparty na konwergencji systemów państw członkowskich zarówno kontynentalnych jak i common law, doprowadziły do wykształcenia mechanizmów, które w praktyce istotnie przekształcają ten model. Jednym z przejawów tego zjawiska jest rozwój orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) na tle Dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Nie kwestionujemy ani traktatowego mandatu Trybunału, ani słuszności ochrony konsumentów jako celu polityki unijnej. Stawiamy natomiast pytanie: czy dynamika, skala i kierunek rozwoju orzecznictwa TSUE na tle dyrektywy 93/13 nie prowadzą do skutków systemowych, których ani prawodawca unijny, ani krajowy nie zdołał dotychczas w pełni uwzględnić? Kredyty walutowe stanowią w tym kontekście nie tyle odrębny problem, ile pierwszy zrealizowany scenariusz – model, który może być powielany kolejno w nowych obszarach...