Jak to z pocztą bywało

źródło: Biblioteka Narodowa

Cesarsko-królewska poczta w Skałacie (obecnie na terytorium Ukrainy), 1906 r.

źródło: Rzeczpospolita

Pierwszy polski znaczek ukazał się w 1860 r

źródło: Rzeczpospolita

Stulecie jego emisji upamiętniał znaczek z 1960 r.

W 1558 r. król Zygmunt August ustanowił stałe połączenie pocztowe między Krakowem a Wenecją przez Wiedeń, a w 1562 r. powołał instytucję o nazwie Poczta Polska.

Choć historia polskiej poczty sięga 1558 r., to pierwszy polski znaczek ukazał się dopiero w 1860 r. Ze względu na widniejący na nim wizerunek orła już od samego początku zyskał status symbolu patriotycznych wartości i niepodległościowych tęsknot. Znaczek (nazwany potocznie „numerem 1") ukazał się w czasie dla Polaków trudnym i bolesnym, bo pod obcym zaborem. Ta wyjątkowa okoliczność emisji znaczka wiązała się z przyznaniem Królestwu Polskiemu własnej poczty, co było efektem szeroko zakrojonych zabiegów księcia Aleksandra Wielopolskiego, starającego się o przywracanie Królestwu autonomii.

Nieznany projektant znaczka musiał czuć bohaterską misję „pokrzepiania serc", bo stworzył na obrazku niepokorną hybrydę. Oficjalnym godłem Królestwa był bowiem dwugłowy rosyjski orzeł z tarczą, na której widniał mniejszy polski biały orzeł. Tymczasem „numer 1" przedstawia wyłącznie białego, dwugłowego orła – bez mocarstwowych symboli rosyjskich. Proces stopniowego przywracania autonomii zakończył się gwałtownie w 1865 r. wraz z upadkiem powstania styczniowego. Tym samym została wstrzymana też emisja „numeru 1".

Do tradycji rosyjskiej nawiązali 100 lat później emitenci pamiątkowego znaczka, który ukazał się w 1960 r. z napisem „100 lat polskiego znaczka pocztowego". Przedstawia on białego, dwugłowego...