Czerwony krawat jak stryczek

autor zdjęcia: Marc Borggreve/De Nationale Opera (2)

źródło: Rzeczpospolita

Obraz współczesnego społeczeństwa rosyjskiego w „Borysie Godunowie” według Kiriłła Sieriebriennikowa

autor zdjęcia: borggreve

źródło: Rzeczpospolita

Tomasz Konieczny jako Borys Godunow w Amsterdamie

W czwartym roku wojny w Ukrainie coraz mocniej brzmi pytanie, czy bojkot rosyjskiej kultury ma nadal sens. Kiriłł Sieriebriennikow udowadnia w Amsterdamie, że tak, bo w „Borysie Godunowie” pokazał, jaka dzisiaj jest jego ojczyzna i dlaczego tak podłe stało się w niej życie.

Wmrocznych losach Borysa Godunowa najpełniej odbija się Rosja, jej potęga i słabość, jej duchowa siła i ludzka beznadzieja. Historię panującego w Rosji na przełomie XVI i XVII wieku cara opisał Aleksander Puszkin, bardziej jednak tworząc szekspirowską w klimacie tragedię władcy, który zasiadł na tronie, zgładziwszy tego, komu się on należał. Co prawda, historycy są zgodni, że Borys nie zamordował nieletniego potomka Iwana Groźnego, ale legenda o morderstwie małego Dymitra, zrodzona zaraz po śmierci tego prawdziwego pretendenta do korony, okazała się silniejsza od faktów. I pozostało też przekonanie, że władza wyrastająca na zbrodni prowadzi nieuchronnie do tragedii.

Poza Rosję Borysa Godunowa wprowadził Modest Musorgski, stworzywszy na kanwie poematu Puszkina wielki muzyczny fresk, do rozterek cara dodawszy wyjątkowy operowy rozmach. Opera Musorgskiego z początku niedoceniana w Rosji w świat ruszyła z początkiem XX wieku. I w kolejnych dekadach stała się wizytówką promocyjną rosyjskiej kultury i samej Rosji – jej mocarstwowości i bogactwa, jej duchowej siły i władzy o niemal boskim charakterze, ale i jej mrocznych tajemnic. Ten obraz z genialną wręcz muzyką, a wedle inscenizacyjnej tradycji obowiązkowo wzbogacany bogatymi strojami, świętymi obrazami, biciem cerkiewnych dzwonów i potęgą brzmienia...