Dwie pierwsze rewolucje przemysłowe

autor zdjęcia: Wikipedia Commons

źródło: Rzeczpospolita

Hala maszynowa w fabryce Hartmana w Chemnitz (1868)

W różnych opracowaniach pojawia się często pojęcie „rewolucji przemysłowej”. Publicyści twierdzą, że obecnie trwa czwarta, a podobno zbliżamy się do piątej. A jak i gdzie to się zaczęło?

Żeby trochę uporządkować tę tematykę, spróbujemy spojrzeć dziś na historię owych rewolucji przemysłowych. Ograniczona objętość tego artykułu pozwoli na omówienie w nim tylko dwóch pierwszych, na temat dalszych pojawią się kolejne felietony.

Początek rewolucji przemysłowych lokuje się zwykle w wydarzeniach, które miały miejsce w 1760 r., chociaż samo pojęcie „rewolucji przemysłowej” wprowadził po raz pierwszy francuski dyplomata Louis-Guillaume Otto w roku 1799. Wymienia się również Arnolda Toynbee’ego jako propagatora tego pojęcia, a także Roberta Owena i Roberta Southeya, którzy pisali o rewolucji przemysłowej w drugim dziesięcioleciu XIX w.

Nowe maszyny i fabryki

Żeby mógł nastąpić proces cywilizacyjny, gospodarczy i społeczny, który złożył się na pierwszą rewolucję przemysłową, musiały zaistnieć pewne uwarunkowania. Pierwsze i najbardziej dostrzegalne polegało na powstaniu określonych wynalazków technicznych i budowie nowych maszyn. Same maszyny jednak owej rewolucji by nie spowodowały. Czynnikiem warunkującym był też – co może się wydać zaskakujące – wzrost wydajności pracy w rolnictwie.

Niby co to ma wspólnego z rewolucją techniczną? A jednak ma, bo dzięki temu mniejsza liczba rolników mogła wytworzyć większą ilość żywności. Był to proces...