Azja Centralna. Gdy kryzys staje się szansą

autor zdjęcia: mat. pras.

źródło: Rzeczpospolita

Parasol polityczny Chin, Europy i USA to tlen i impuls dla pięciu krajów Azji Centralnej, by wyjść z cienia Rosji i rozwijać współpracę z każdym, ale też by jasno forsować swoje – państwowe, a nie tylko prywatne – interesy – pisze analityk Ośrodka Studiów Wschodnich im. Marka Karpia.

Spojrzenie na świat w 2026 r. nie daje wielu powodów do spokoju i optymizmu. Jest niestabilnie i niebezpiecznie: za miedzą trwa piąty rok wojna na Ukrainie, rozgorzał nowy konflikt w Zatoce Perskiej, a porządek międzynarodowy trzeszczy. Równolegle nadchodzą kolejne uderzenia kryzysu energetycznego, a kluczowe globalne szlaki transportowe są poblokowane. W tym wszystkim jest Europa – tyleż narażona na skutki kryzysów, co bezradna – której dotychczasowy model relacji ze światem (ale też rozwoju gospodarczego) stoi pod znakiem zapytania. W tej sytuacji jako niezwykle ciekawy kontrapunkt pojawia się Azja Centralna.

Wieloletnie poczucie obcości regionu

Azja Centralna to region tyleż ogromny (zbliżony powierzchnią do UE), co niedostrzega(l)ny, często lekceważony, bo odległy geograficznie, choć z Warszawy bliżej jest do Kazachstanu niż do Portugalii. Region ten to pięć państw: Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan, z których najsilniejsze są pierwszy i ostatni kraj na liście – zamieszkane łącznie przez ok. 80 mln ludzi. Obszar zajmowany przez pięć państw wciśnięty jest między Rosję (byłą metropolię kolonialną), Chiny, niestabilne Afganistan i Iran, był przy tym przez dekady targany napięciami wewnętrznymi i niezdolny do reform – wszystko to potęgowało poczucie obcości i niedostępności regionu oraz mnożyło karykaturalne klisze.

Ostatnie lata mnożą...