Jak korzystać ze sztucznej inteligencji w codziennej pracy urzędu?

AI nie może zwolnić organu z obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego, oceny dowodów ani wyjaśnienia stronie motywów rozstrzygnięcia. Granica bezpiecznego jej wykorzystania przebiega więc między wsparciem pracy urzędnika a zastąpieniem jego osądu.

Sztuczna inteligencja w administracji publicznej nie jest wyłącznie kwestią przyszłych wdrożeń. Z opublikowanego w marcu 2026 r. raportu NASK „AI w e-administracji publicznej – perspektywa urzędników i instytucji” wynika, że 46 proc. uczestników badania korzystało

z generatywnej AI w celach zawodowych w ciągu poprzednich sześciu miesięcy. Badanie objęło ponad 6 tys. pracowników administracji centralnej i samorządowej. Najczęściej respondenci używali AI do wyszukiwania faktów i informacji (59 proc.) oraz pisania i redagowania dokumentów (46 proc.).

Jednocześnie aż 70 proc. respondentów uznało brak wewnętrznych procedur za jedną z głównych barier wdrażania AI. Powstaje więc luka między praktyką a organizacją: narzędzia są już używane, niekiedy za pośrednictwem prywatnych kont, podczas gdy zasady ich bezpiecznego stosowania dopiero powstają. Zjawisko to określa się jako „shadow AI” – korzystanie z narzędzi AI poza wiedzą i kontrolą organizacji. Najczęściej nie wynika ono ze złej woli, lecz z chęci szybszego wykonania zadania. Ryzyko pozostaje jednak realne: w takiej sytuacji nie wiadomo, jakie dane trafiają do zewnętrznych usług, na jakich warunkach są przechowywane ani czy wynik został zweryfikowany.

Odpowiedzią nie powinno być ani bezkrytyczne wdrażanie nowych rozwiązań, ani udawanie, że pracownicy z nich nie korzystają. Potrzebne jest wskazanie dozwolonych...