Jakie prawa ma podatnik w trakcie kontroli i postępowania

W razie sporu podatnik znajduje się na znacznie słabszej pozycji niż fiskus, który jest wierzycielem w stosunku prawnopodatkowym, a jednocześnie orzeka o należnej mu kwocie. Dlatego wprowadzono pewne gwarancje, które chronią podatnika.

Nakładanie podatków jest wyrazem jednostronnego aktu władztwa państwa nad obywatelami. Nie jest tajemnicą, że akt ten stanowi przede wszystkim realizację celów fiskalnych związanych z finansowaniem zadań publicznych. W krajach o ustroju demokratycznym wymaga się przestrzegania zasady wzajemnej lojalności między władzą publiczną a obywatelami. Chodzi przede wszystkim o utrzymanie równowagi między potrzebami finansowymi państwa a prawami jednostki.

Zasada lojalności ma też za zadanie gwarantować podatnikom rzetelne postępowanie administracyjne i sądowe oraz chronić ich przed nadmierną ingerencją organów podatkowych w sferę prywatną. Innymi słowy, przepisy powinny zabezpieczać interes jednostki przed nieprawidłowościami w procesie stanowienia i stosowania prawa podatkowego. Niestety od wielu lat obserwujemy znaczne obniżenie poziomu zaufania obywateli do państwa, zwłaszcza w relacji organy administracji publicznej – podatnik. Przedsiębiorcy narzekają na zbyt rygorystyczne podejście organów podatkowych do podejmowanych przez nich decyzji biznesowych, chociażby ze względu na coraz częstsze i mocno angażujące kontrole podatkowe. Nie polepsza tej sytuacji duża dysproporcja między zakresem praw podatników a uprawnieniami i narzędziami, jakimi dysponuje fiskus.

Podstawy prawne

We współczesnych systemach podatkowych przyjmowana jest zasada ustawowej...