Dyktatura większości? Art. 20 k.s.h. jako tarcza przed wrogim rozwodnieniem kapitału

Przymusowe umorzenie udziałów i wyłączenie prawa poboru to najczęstsze metody wypychania mniejszościowych wspólników. Jak wykorzystać zasadę równego traktowania, by zablokować „wrogie przejęcie” wewnętrzne, gdy mniejszość stawia opór?

radca prawny, Kancelaria Brightspot Legal Katarzyna Orzeł, Maciej Jojczyk sp.k.

W spółkach kapitałowych relacje między większością a mniejszością często przypominają grę strategiczną. Większość ma przewagę głosów, ale jej władza nie jest absolutna. Granicę wyznacza art. 20 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), nakładający obowiązek równego traktowania wspólników lub akcjonariuszy w takich samych okolicznościach. To przepis, który coraz częściej staje się realnym narzędziem w sporach o tzw. wrogie rozwodnienie kapitału, czyli działania zmierzające do osłabienia pozycji mniejszości w spółce poprzez zmiany kapitałowe lub regulacyjne.

Wrogie działania wewnątrz spółek kapitałowych często przybierają formę tzw. rozwodnienia kapitału. Scenariusz jest powtarzalny: akcjonariusz lub wspólnik większościowy przegłosowuje uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego, jednocześnie wyłączając prawo poboru dla dotychczasowych akcjonariuszy lub wspólników. Nowe akcje lub udziały obejmuje podmiot powiązany z większością lub sama większość, niejednokrotnie po zaniżonej cenie.

Kluczowym elementem prawnym jest brak konsensusu między wspólnikiem większościowym a mniejszościowym. Wyłączenie prawa poboru samo w sobie nie jest nielegalne, jednak może być wadliwe wtedy, gdy dzieje się przy sprzeciwie wspólników mniejszościowych i prowadzi...