Widmo warunkowości krąży nad SAFE

Można odnieść wrażenie, że opowiedzenie się za jednym lub drugim stanowiskiem w sprawie programu SAFE jest bardziej kwestią wiary i emocji niż wiedzy, ponieważ uczestnicy debaty nie odwołują się do miarodajnych źródeł informacji.

Jednym z powodów negatywnego nastawienia w debacie publicznej do programu SAFE jest obawa (szczera lub udawana) o utratę przez Polskę suwerenności. Miałoby się to wiązać m.in. z zagrożeniem zastosowania wobec Polski mechanizmu warunkowości, któremu nadaje się złowrogi, wręcz diaboliczny charakter. Zwolennicy SAFE odpierają zgłaszane zarzuty. Wysuwane argumenty nie są jednak w stanie przekonać nieprzekonanych. Można odnieść wrażenie, że opowiedzenie się za jednym lub drugim stanowiskiem w omawianej kwestii jest bardziej kwestią wiary i emocji niż wiedzy, ponieważ uczestnicy debaty nie odwołują się do miarodajnych źródeł informacji.

Celowe wydaje się z tego względu przekazanie w skrótowej formie podstawowych, udokumentowanych wiadomości o mechanizmie warunkowości, tak jak wygląda on w świetle prawa unijnego i praktyki jego stosowania.

Rozporządzenie unijne w sprawie warunkowości

Do programu SAFE ma zastosowanie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2020/2092 z 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii. Jest to akt prawny, który kilka lat temu budził wielkie emocje, a i teraz jest przywoływany, często w charakterze straszaka. Rozporządzenie wprowadza rozwiązania mające chronić budżet i interesy finansowe UE przed naruszeniami zasady państwa prawnego przez państwa członkowskie korzystające z funduszy...