Papież i prezydent – spór o długiej historii

autor zdjęcia: AFP

źródło: Rzeczpospolita

Stosunki dyplomatyczne Stolicy Apostolskiej i Stanów Zjednoczonych w 1867 r. były zamrożone przez ponad 100 lat, wznowiono je dopiero w 1984 r. Przełomem w relacjach była wizyta Jana Pawła II w USA w 1979 r., który jako pierwszy papież odwiedził Biały Dom i spotkał się z prezydentem Jimmym Carterem

Stolica Apostolska, ze swoją globalną siecią dyplomatyczną i moralnym autorytetem, jest siłą, której żadne supermocarstwo nie może zbagatelizować. USA ze swoją potęgą militarną, gospodarczą i kulturową, są z kolei graczem, którego Rzym musi stale brać pod uwagę.

Medialną wymianę oświadczeń między Donaldem Trumpem a Leonem XIV oglądałem w Albanii, kraju w większości zamieszkanym przez muzułmanów. Nie rozumiałem albańskich wiadomości, ale wystarczył ekran telewizora podzielony na pół: po jednej stronie papież, po drugiej prezydent Stanów Zjednoczonych.

Napięcie między Białym Domem a papiestwem jest niemal równie stare jak 250-letnia historia USA. Ale w tamtym albańskim obrazku uderzyły mnie szczególnie dwie rzeczy. Po pierwsze, samo zestawienie: papież i prezydent USA pokazani jako równorzędni wobec siebie rozmówcy. Po drugie, fakt dotąd niewyobrażalny: obaj to… obywatele USA.

Droga do tego obrazka prowadzi jednak przez całą historię relacji Stanów Zjednoczonych ze Stolicą Apostolską.

Gdy 4 lipca 1776 r. za oceanem 13 kolonii ogłaszało niepodległość, w Rzymie mało kto przykładał do tego większą wagę. Pilne były sprawy Starego Kontynentu: spory z monarchiami europejskimi, oświeceniowa krytyka religii i stopniowa utrata pozycji politycznego arbitra. Papieżem od 1775 r. był wtedy Pius VI, wybrany po konklawe trwającym ponad 100 dni. Tak długo trwało starcie między kardynałami koronnymi, związanymi z europejskimi dworami, a „gorliwymi”, którzy pragnęli większej niezależności Kościoła od nacisków świeckich potęg. Wybrany na papież kard. Giovanni Angelo...