Górnicze strajki

autor zdjęcia: Jarosław J. Szczepański

źródło: Rzeczpospolita

3 września 1980 r. w kopalni „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu-Zdroju: moment podpisania przez komisję rządową tzw. porozumienia jastrzębskiego z górnikami. Od lewej sygnatariusze porozumienia: Stefan Pałka, Tadeusz Jedynak, Piotr Musioł, Ryszard Kuś. Pierwszy z prawej: Jan Jarliński

autor zdjęcia: IPN

źródło: Rzeczpospolita

Pacyfikacja kopalni „Manifest Lipcowy” 15 grudnia 1981 r. – zdjęcie ze zbiorów Społecznego Komitetu Pamięci Górników Poległych 16 Grudnia 1981 r.

autor zdjęcia: Jarosław J. Szczepański

źródło: Rzeczpospolita

Śpiący na podłodze górnicy w czasie strajku w kopalni „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu-Zdroju (1988 r.)

3 września 1980 r. w Jastrzębiu-Zdroju w kopalni „Manifest Lipcowy” górnicy podpisali z władzami tzw. porozumienie jastrzębskie. Było ono trzecim dokumentem wywalczonym w Sierpniu ’80 – po szczecińskim i gdańskim.

Władza komunistyczna miała nadzieję, że „uda się” jej skanalizować protest górników i wykorzystać ich do rozbicia rodzących się niezależnych samorządnych związków zawodowych. Podpowiadano stworzenie NSZZ górników i Polski południowo-wschodniej. Ale to się władzy komunistycznej wówczas nie udało. Dlatego półtora roku później, w grudniu 1981 r., ten region był najbardziej pacyfikowanym miejscem w kraju. Osiem lat później, również 3 września (1988), w „Manifeście Lipcowym” zakończył się trzytygodniowy strajk górniczy. To był wstęp do Okrągłego Stołu.

„Trza fedrować, fedrować, fedrować!” – to zawołanie towarzyszyło polskiemu górnictwu przez całe czterdziestolecie Polski Ludowej. Był to czas wołania władzy o węgiel. Górnictwo, gdyby prześledzić pod tym kątem historię PRL, władza kokietowała w sposób szczególny, jak żaden inny zawód: „z pracy trudu i znoju waszych rąk rośnie Ludowa Ojczyzna”, „węgiel – towar nr 1 polskiego eksportu”. Złośliwie dodawano jednak: „więcej węgla i stali to się nam nie zawali”.

A mimo to górnicy – „dopieszczani” wszak przez lata PRL – zastrajkowali w końcu sierpnia 1980 r. Władza ludowa uznała ich strajk za zdradę. I bolało ją to najbardziej. Stąd chęć zastraszenia, zemsty. To dlatego tak brutalnie potraktowano...