Obywatel w urzędzie: stronie nie może szkodzić błędne pouczenie

Organ nie może wykorzystywać nieporadności strony. Brak pouczenia lub błędne pouczenie przez organ może spowodować uchylenie decyzji.

W myśl art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) jedną z ogólnych zasad procedury administracyjnej jest zasada informowania. Zgodnie z tym przepisem organy administracji mają obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, oraz w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podkreśla się, że obowiązek ten obciąża organ z urzędu oraz że bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa, bez względu na to w jakiej fazie postępowania miała miejsce (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2006 r., sygn. I OSK 6/06, LEX nr 293175).

Zakres obowiązku informacyjnego

Organy muszą przekazać tylko niezbędne informacje, na podstawie których strona będzie mogła dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach. Obowiązków informacyjnych organu nie należy utożsamiać z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych czy instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2018 r., sygn. I OSK 2217/16, LEX nr 2538974). Jednocześnie zwraca się uwagę, że omawiana regulacja powinna być rozumiana jako...