Nomada Zachodu: Wacław Alfred Zbyszewski

autor zdjęcia: Kultura Paryska

źródło: Rzeczpospolita

Od lewej: Konstanty A. Jeleński, Róża Maria Łubieńska (tyłem), Wacław Alfred Zbyszewski. Wielkanoc 1962 r.

Po wojnie, na emigracji, współpracował m.in. z paryską „Kulturą” Jerzego Giedroycia. Publikował tam analizy polityczne, komentarze ekonomiczne i felietony poświęcone kondycji Europy Środkowej.

Biografia Wacława Alfreda Zbyszewskiego (1903–1985) jest jednym z najbardziej wymownych przykładów burzliwych losów polskiego szlacheckiego inteligenta w XX w. Jej linia przebiegała przez sielankę kresowego dzieciństwa, jej dramatyczny kres w rewolucyjnej pożodze, formację intelektualną w Krakowie, służbę państwową, wojnę i dożywotnią tułaczkę emigracyjną. Droga życiowa i publicystyka Zbyszewskiego pozostają ze sobą nierozerwalnie związane: jego poglądy polityczne i ekonomiczne wyrastały ze stańczykowskich korzeni i ciągłej obserwacji stanu instytucji państwa w świetle cywilizacyjnych załamań Europy.

Kresy, Kraków i formacja intelektualna

Wacław Alfred Zbyszewski urodził się 2 maja 1903 r. w majątku rodzinnym w Bokijówce na Podolu. Jego dzieciństwo zostało brutalnie przerwane przez kolejne fale rewolucji w Rosji. Rodzina ostatecznie została zmuszona do ucieczki. Jak wielu Polaków z tamtych terenów, Zbyszewski znalazł się w Krakowie. Epizod kresowy był krótki, ale formacyjny – doświadczenie gwałtownego rozpadu świata dzieciństwa i przymusowego wykorzenienia wracało później w jego nieufności wobec projektów politycznych i ekonomicznych, które ignorowały realia cywilizacyjne. Pozostała też daleko idąca nieufność wobec Rosji i szeroko rozumianego...