Tajemnice zapomnianej warszawskiej nekropolii

autor zdjęcia: Wikipedia

źródło: Rzeczpospolita

Grobowiec na byłym cmentarzu Świętokrzyskim – zdjęcie wykonane w 1898 r. przez fotografa Aleksandra Karoliego

autor zdjęcia: Wikipedia

źródło: Rzeczpospolita

Dawny kościół na cmentarzu Świętokrzyskim w Warszawie. Rytografia Julii Krajewskiej z 1886 r.

W sercu warszawskiego Śródmieścia znajdowała się kiedyś olbrzymia nekropolia. O tajemnicach cmentarza Świętokrzyskiego opowiadają: archeolog mgr Igor Tarłowski oraz dr Hanna Mańkowska-Pliszka z Zakładu Anatomii Prawidłowej i Klinicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Nie wszyscy mieszkańcy Warszawy zdają sobie sprawę, że burzliwe losy stolicy Polski uczyniły jej historyczną część jedną wielką nekropolią. Pamięć o miejscach, w których w mniej lub bardziej dramatycznych okolicznościach spoczęli mieszkańcy miasta, często ulega zatarciu. Jedno z nich położone jest w samym centrum, na tyłach Teatru Roma. 25 marca przypadała dwusetna rocznica wydanego przez namiestnika Królestwa Polskiego, generała Józefa Zajączka, zakazu grzebania zmarłych na cmentarzu Świętokrzyskim. Nekropolia, która istniała wówczas zaledwie od 45 lat, dosłownie pękała już w szwach. Choć oficjalnie pochówki trwały tam jeszcze przez kolejną dekadę, aż do 1836 r., a ostateczna decyzja o likwidacji zapadła w roku 1859, teren ten przez ponad półtora wieku pozostawał niemym i zapomnianym świadkiem historii.

Dopiero niedawno, we wrześniu 2023 r., na terenie byłej nekropoli rozpoczęto pierwsze, w pełni kompleksowe badania archeologiczne. Zbiegły się one z planami budowy nowego Domu Parafialnego. Teren objęty był ochroną konserwatorską. Wpis do rejestru zabytków obejmował kościół św. św. Piotra i Pawła oraz historyczny teren przykościelny z zachowanym ogrodzeniem, stacjami drogi krzyżowej i zachowane z fazy cmentarnej relikty budynku kostnicy. Odrębny wcześniejszy wpis chronił...