Gospodinow i towarzysz Żiwkow

źródło: Rzeczpospolita

I wszystko stało się księżycem Przeł. Magdalena Pytlak, WL, 2026

„I wszystko stało się księżycem” Georgiego Gospodinowa to wcześniejszy od jego najsłynniejszych książek tom opowiadań.

Bułgarski pisarz i poeta Georgi Gospodinow, rocznik 1968, to ważna, również w Polsce, postać. U nas w 2019 r. został laureatem Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus za powieść „Fizyka smutku”, do której kluczem był motyw Minotaura, przez który przepracowywał też swoje własne doświadczenie – samotności siedmioletniego dziecka.

W 2023 r. Gospodinow dostał stałą przepustkę do świata globalnej literatury, jaką jest Booker Prize za „Schron przeciwczasowy”.

Katastrofa

Piątą książką Gospodinowa wydaną przez Wydawnictwo Literackie jest tom opowiadań „I wszystko stało się księżycem”, opublikowany w oryginale w 2013 r., a więc długo przed największymi sukcesami. Do opowiadań czytelnicy mają stosunek różny. A dlaczego nie powieść? – lubią spytać z wyrzutem, że być może pisarz się leni, oni zaś chcą zanurzyć się w dłuższą narrację. Inni zaś mogą powiedzieć: – A dlaczego nie opowiadania, które można czytać bez zobowiązania do dłuższego śledzenia historii.

Na pewno ci, którzy zapoznają się jedynie z pierwszym opowiadaniem i ostatnim, mogą nie zauważyć, że Gospodinow zdecydował się na krótsze formy – „Osiem minut i dziewiętnaście sekund” oraz ostatnie opowiadanie tytułowe układają się bowiem w narracyjną pętlę (inne jest to, co pomiędzy).

Wspomniane niespełna dziewięć minut to obraz katastroficzny, melancholijny, choć niepozbawiony dystansu...