Rachunek bez pokrycia

autor zdjęcia: materiały prasowe

źródło: Rzeczpospolita

Polacy piją coraz mniej, a mimo to społeczne i ekonomiczne koszty spożycia alkoholu pozostają zatrważająco wysokie. Nie dlatego, że akcyza jest zbyt niska. Po prostu została ona skonstruowana w sposób niesprawiedliwy i oderwany od rzeczywistych szkód, co kosztuje państwo miliardy złotych.

Według szacunków Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, opartych na danych za 2020 r., koszty społeczno-ekonomiczne nadużywania alkoholu w Polsce wynosiły 93,3 mld zł rocznie. Mówimy tu o przedwczesnych zgonach, utraconych latach pracy, kosztach leczenia, pomocy społecznej i wielu innych pozycjach, które rzadko trafiają na pierwsze strony gazet, a które muszą zostać pokryte – zwykle z budżetu państwa.

Rachunek, który się nie zamyka

A ile z tego odzyskuje budżet w postaci akcyzy od napojów alkoholowych? W 2024 r. – ok. 14,6 mld zł. W kolejnym roku kwota była bardzo podobna – wzrosła o zaledwie 0,04 proc. To o prawie 300 mln zł mniej niż zakładano w ustawie budżetowej, przy czym przeszacowanie dotyczyło głównie wpływów z wyrobów spirytusowych.

Nawet przy najbardziej optymistycznych i konserwatywnych szacunkach kosztów społecznych na 2024 r. (od 85 do 135 mld zł, w zależności od przyjętego wariantu uwzględniającego zmiany PKB i wynagrodzeń) różnica między tym, co państwo wydaje na skutki nadużywania alkoholu, a tym, co odzyskuje z akcyzy, wynosi od 70 do ponad 120 mld zł rocznie. To od niemal 2 do ponad 3 proc. PKB rocznie.

Ta różnica nie wynika po prostu ze zbyt niskiej stawki akcyzy. Problem polega na tym, że poszczególne rodzaje alkoholu są opodatkowane...