Tajemnica systemu „Raki”

autor zdjęcia: IPN

źródło: Rzeczpospolita

Ściśle tajny raport dotyczący przeprowadzonej 3 maja 1951 r. konserwacji obiektu PP „Raki” (spisany: 12 maja 1951 r.), obejmujący m.in. listę sprzętu i opis wykonanych napraw

autor zdjęcia: dzięki uprzejmości Christiana Poézévara, Francja I RadioMuseum.org

źródło: Rzeczpospolita

Magnetofon drutowy Peirce Model 55B, produkowany od połowy lat 40. XX w. Dźwięk rejestrowano na niezwykle cienkim stalowym drucie magnetycznym o średnicy ok. 0,1 mm

autor zdjęcia: IPN

źródło: Rzeczpospolita

Ściśle tajne pismo z 27 września 1950 r. skierowane przez ppłk. Józefa Światłę, ówczesnego wicedyrektora Biura Specjalnego MBP, do dyr. Departamentu II MBP płk. Leona Rubinsteina z prośbą o „zabezpieczenie pawilonu na Mokotowie”, czyli założenie systemu inwigilacji więźniów

Peerelowskie MBP podsłuchiwało i nagrywało rozmowy więźniów „Mokotowa” w latach 1950–1956. Tak wynika z odnalezionej dokumentacji. Ale czy wśród inwigilowanych był Kazimierz Moczarski?

Między II a XI 1950 r. Kazimierz Moczarski dzielił trzy różne cele więzienia mokotowskiego z Jürgenem Stroopem i Gustawem Schilke. Ten ostatni był wieloletnim krakowskim zastępcą i przyjacielem Alfreda Spilkera, jednego z najważniejszych funkcjonariuszy Gestapo w Generalnym Gubernatorstwie. Rozmowy prowadzone przez tych więźniów miały stać się po latach kanwą „Rozmów z katem”, uznanych za jedną z najważniejszych książek literatury faktu. Czy mogły być podsłuchiwane, a nawet nagrywane przez aparat bezpieczeństwa?

Nowo odnaleziona dokumentacja MBP pozwala po raz pierwszy odtworzyć funkcjonowanie stałego systemu podsłuchowo-nagraniowego w śledczych oddziałach więzienia mokotowskiego. Nie dowodzi, że nagrywano rozmowy Moczarskiego ze Stroopem. Dowodzi jednak, że co najmniej od IX 1950 r. do XI 1956 r. w więzieniu tym istniała infrastruktura techniczna umożliwiająca podsłuchiwanie i rejestrowanie rozmów więźniów.

Odkryta przez Radosława Petermana dokumentacja z lat 1950–1956, dotycząca śledczych Oddziałów X i XI więzienia mokotowskiego, opisuje obiekt podsłuchowo-nagraniowy „Raki”, funkcjonujący w celach więziennych i pokojach przesłuchań. Pozwala zrekonstruować jego organizację, wyposażenie, eksploatację, rozbudowę i likwidację. Dokumenty nie potwierdzają, że instalacja obejmowała znane dziś cele...