Dzieje zrzeszania się polskich techników i inżynierów

autor zdjęcia: tygodnik ilustrowany z 1906

źródło: Rzeczpospolita

„Dom Technika” – budynek Krakowskiego Towarzystwa Technicznego przy ul. Straszewskiego 28. Zdjęcie zostało zamieszczone w „Tygodniku Ilustrowanym” w 1906 r.

Polska myśl techniczna w drugiej połowie XVIII w. była zacofana, a kolejne rozbiory tylko tę sytuację pogorszyły. Ale we wszystkich trzech zaborach powstawały polskie stowarzyszenia i towarzystwa naukowe.

W moich felietonach wspominałem już kilkakrotnie o tym, jak powstawały i rozwijały się stowarzyszenia polskich inżynierów i techników, jednak były to opowiadania fragmentaryczne. Ale pod koniec czerwca br., przy okazji uroczystości jubileuszu 80-lecia działalności Naczelnej Organizacji Technicznej w Krakowie i 120-lecia „Domu Technika”, wysłuchałem naprawdę wspaniałego wykładu pani prezes Zarządu Głównego NOT, Ewy Mańkiewicz-Cudny, na temat historii zrzeszania się polskich inżynierów „od rozbiorów do współczesności”, a konkretnie w latach 1835–2025. Ponieważ tekst tego wykładu dostałem potem od Autorki także w postaci książki, postanowiłem podzielić się tym skarbem z czytelnikami „Rzeczy o Historii”. Bo naprawdę warto!

Początki zrzeszania się

Historia polskich zrzeszeń techników i inżynierów zaczęła się dość późno. Wynikało to z faktu, że zmierzająca do upadku i utraty niezależności I Rzeczpospolita była krajem zacofanym gospodarczo i społecznie. Gospodarka bazowała na rolnictwie, a społeczna wolność w praktyce dotyczyła niespełna 10 proc. obywateli (głównie szlachty i części mieszczaństwa). Polska technika była zacofana i nierozwijana, a rozbiory tylko tę sytuację pogorszyły.

Patriotyczny zryw nieudanego powstania listopadowego...