Aleksander Bocheński – polska szkoła realizmu

autor zdjęcia: Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego

źródło: Rzeczpospolita

Aleksander Adolf Bocheński (1904–2001) – eseista, publicysta, tłumacz i polityk. Autor m.in. „Dziejów głupoty w Polsce” (1947)

autor zdjęcia: NAC

źródło: Rzeczpospolita

Stanisław Cat-Mackiewicz na dachu Pałacu Prasy w Krakowie, maj 1939 r. W latach 30. XX w. Aleksander Bocheński publikował teksty o tematyce gospodarczej w „Słowie”, którego Cat-Mackiewicz był redaktorem naczelnym

autor zdjęcia: Polona

źródło: Rzeczpospolita

Okładka 1. wydania (1947) „Dziejów głupoty w Polsce”

autor zdjęcia: Polona

źródło: Rzeczpospolita

„Dzieje głupoty w Polsce” – najnowsze wydanie (2020)

autor zdjęcia: Bundesarchive

źródło: Rzeczpospolita

Bolesław Piasecki (1915–1979) – przywódca ONR „Falanga” w II RP; po wojnie: wieloletni prezes Stowarzyszenia „Pax”. Na zdjęciu: na zjeździe Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej, lata 50.

Należał do najbardziej wyrazistych i wszechstronnych postaci polskiej publicystyki XX w. Dla jednych był autorem „Dziejów głupoty w Polsce”, dla innych – konserwatystą, pragmatykiem i publicystą gospodarczym.

Jego życie obejmowało niemal całe stulecie – od schyłku zaborów i narodzin II Rzeczypospolitej, przez wojnę, okupację i komunizm, aż po pierwsze lata III Rzeczypospolitej. Był świadkiem kolejnych katastrof politycznych, ale również uczestnikiem sporów o to, jak Polska powinna tych katastrof unikać, jakie wnioski politycy winni z nich wyciągać. Charakterystyczna dla jego pisarstwa była nieufność wobec narodowej mitomanii, politycznych emocji i przekonania, że sama słuszność sprawy wystarcza do osiągnięcia sukcesu. W zamian proponował konsekwentnie to samo: analizę sił, interesów i możliwych konsekwencji podejmowanych decyzji.

Pozorny paradoks jego politycznej drogi polegał na tym, że człowiek wychowany w środowisku przedwojennych „mocarstwowców” po wojnie zaakceptował podporządkowane komunistycznej Rosji państwo, które dawało jednak – w jego opinii – możliwość swoiście rozumianej pracy organicznej. Droga od „Buntu Młodych” do PAX-u nie była jednak prostym marszem od jednego obozu ideowego do drugiego. To nie był również koniunkturalizm. Bocheński przez całe życie pozostawał przede wszystkim politycznym realistą i patriotą. W swoich politycznych wyborach uwzględniał zmieniające się okoliczności, to one zawsze wyznaczały horyzont dla politycznych ambicji.

Czuszów, Lwów i pierwsze spory...