Drogi ku nowym lądom

autor zdjęcia: US Capitol

źródło: Rzeczpospolita

Odkrycie przez Krzysztofa Kolumba Ameryki (1492) zapoczątkowało erę cywilizacji oceanicznej. Pojęcie to oznacza mocarstwa, których potęga opierała się na kontroli morskich szlaków handlowych i silnej flocie

źródło: Rzeczpospolita

O NIEWIELOŚCI CYWILIZACJI Biblioteka Wolności, Warszawa 2022

Rzeki, morza i oceany są najstarszymi szlakami komunikacyjnymi. Miały ogromne znaczenie dla rozwoju i postępu społecznego.

W kulturach prymitywnych rzeki i kanały jako drogi handlowe są dominujące. Podobnie w społecznościach bardziej zaawansowanych szlaki wodne odgrywały bardzo ważną rolę komunikacyjną aż do rewolucji przemysłowej włącznie. Wraz z rozwojem technicznym cywilizacje bardziej zaawansowane technologicznie i ekonomicznie, nie porzucając rzek, zaczęły także wykorzystywać przybrzeżne wody morskie.

Zamknięte morza śródlądowe

W okolicach Europy są takie dwa. Morze Śródziemne na południu, co zostało zresztą utrwalone w literaturze klasycznej, służyło w tej roli już w epoce brązu, aby jeszcze bardziej stać się akwenem transportowym w epoce żelaza. Jego północny odpowiednik – Bałtyk, ze względu na bardzo niską wydajność ekonomiczną otaczających go terenów, długo był pod tym względem niewykorzystany. Pierwszy poważny handel na tym akwenie pojawił się dopiero w XIII w., wraz z utworzeniem związku niemieckich miast handlowych, zwanym Hanzą. Z krajów basenu Morza Bałtyckiego Hanza sprowadzała głównie towary nisko przetworzone, masowe, o niewielkiej marży. Zboże, drewno i jego pochodne, takie jak: dziegieć i smoła, żelazo ze szwedzkich rud. Rychło też Hanza (i jej sprzymierzeńcy) opanowała większość bałtyckich wybrzeży – przez bezpośrednią aneksję przez państwa zakonne oraz polityczne wpływy...