Wystawa o Mazowszu, jakiej nie było

autor zdjęcia: mat. pras.

źródło: Rzeczpospolita

autor zdjęcia: Adam Łukawski

źródło: Rzeczpospolita

Herma św. Zygmunta, Muzeum Diecezjalne w Płocku

źródło: Rzeczpospolita

Ewangeliarz płocki, tzw. Codex aureus Pultoviensis (Złoty kodeks pułtuski), Muzeum Narodowe w Krakowie, Biblioteka Książąt Czartoryskich

500 lat temu Mazowsze weszło w skład Królestwa Polskiego. Kulminacją obchodów będzie wielka wystawa przybliżająca średniowieczną historię dzielnicy – mówi Leonard Sobieraj, dyrektor Muzeum Mazowieckiego w Płocku.

Co się tak właściwie wydarzyło 500 lat temu?

Zmarli bezpotomnie ostatni Piastowie mazowieccy. Najpierw Stanisław w roku 1524, a w roku 1526 Janusz III. Nie było potomków linii męskiej i w związku z tym musiały zadziałać reguły prawa lennego, które już w 1352 r. Kazimierz Wielki narzucił Mazowszu. Prawo lenne stanowiło, że w razie bezpotomnej śmierci władcy dzielnica zostaje włączona do Korony Królestwa Polskiego. Wykorzystał to Zygmunt Stary i w roku 1526 przyjął w Warszawie przysięgę wierności od mazowieckiej szlachty.

Mazowsze, księstwo lenne, stało się częścią Korony. Ale właściwie co to za różnica?

Dosyć zasadnicza. Mimo zależności lennej książęta mazowieccy suwerennie rządzili w swoich dzielnicach. Mieli swoje sądy, skarb, administrację. Prowadzili właściwie niezależną politykę. Również zagraniczną. Mazowsze było położone między ówczesnym państwem krzyżackim i Polską. Ta polityka musiała być więc zręczna, aby utrzymać się między tymi większymi organizmami państwowymi. Mazowsze stanowiło problem dla Korony, gdyż chciała ona, żeby dzielnica weszła w skład Królestwa.

Jaki był obszar ówczesnego Mazowsza?

W skład Mazowsza wchodziło 15 ziem – płocka, sochaczewska, ciechanowska, gostynińska, rawska, wyszogrodzka, zakroczymska, zawkrzeńska, warszawska, czerska, łomżyńska, liwska, nurska,...