Szpital szpitalowi nierówny. Kilka uwag o przyczynach problemów

Dla jednostek samorządu terytorialnego prowadzenie szpitali w formie spółek łączy się ze skuteczniejszym nadzorem właścicielskim, a jednak większość placówek nadal działa jako SPZOZ. Przekształcenie nie opłaca się kierującym szpitalami, a przepisy stawiają warunki, które utrudniają zmianę formy prawnej.

Ustalenie, ile szpitali działa dziś w Polsce i jaki jest ich status prawny, nie jest łatwe. Według danych GUS za 2024 r. w Polsce funkcjonowało 888 szpitali, z wyłączeniem placówek dziennych. Z kolei nowsze dane podane przez Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej wskazują, że na koniec stycznia 2026 r. działało ich 1065 – 654 publiczne i 411 prywatnych.

Wśród szpitali publicznych dominują placówki prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego oraz szpitale uniwersyteckie. Szacuje się, że około czterech na pięć szpitali, dla których organem założycielskim jest jednostka samorządu terytorialnego, nadal działa w formule samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (dalej: SPZOZ).

To rozwiązanie ma jednak istotną słabość: forma prawna SPZOZ ogranicza możliwości bieżącego i efektywnego nadzoru właścicielskiego ze strony samorządu. W praktyce oznacza to, że organ, który ponosi znaczną część odpowiedzialności za funkcjonowanie szpitala, ma ograniczone instrumenty wpływania na sposób jego bieżącego zarządzania. Szerzej na temat form organizacyjno-prawnych szpitali można przeczytać w artykułach opublikowanych 5 i 19 sierpnia.

Konieczne oddłużenie

Podstawowym powodem braku podejmowania przez j.s.t. decyzji o przekształceniu SPZOZ w spółkę kapitałową są wymogi wynikające z przepisów ustawy o działalności leczniczej (dalej: u.o.l.)....