Trzeba przekonywać, ale nie ma obowiązku, by przekonać

Przy stosowaniu zasady przekonywania nie chodzi o to, aby organ doprowadził stronę do akceptacji adresowanej do niej decyzji jako słusznej i zgodnej z prawem. Ważne jest wyjaśnienie, że wynika ona z racjonalnych przesłanek i została wydana na podstawie prawa.

Zasada przekonywania została ujęta w art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego. Nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez nie decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Wyjaśnić zasadność

Należy podkreślić, że przy stosowaniu tej zasady nie chodzi o skuteczne przekonanie strony przez organ, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Obowiązek ten polega na konieczności wyjaśnienia, że wynika ona z racjonalnych przesłanek i została wydana na podstawie obowiązujących przepisów, to znaczy, iż w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ narusza art. 11 k.p.a., jeśli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności, które mają przekonać stronę, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada przekonywania nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu zasadności podjętej decyzji. Natomiast nie wymaga się od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia (wyroki NSA z 16 maja 2024 r., sygn. akt: I GSK 1265/20, oraz z 13 stycznia 2026 r., sygn. akt: I OSK 853/24).

Cel uzasadnienia

W orzecznictwie wskazuje się, że podejmowane przez...